BGB Kapsamında Numune İşlemleri Rehberi Ne Anlama Geliyor?

Ticaret Bakanlığı, 19 Ekim 2026'da internet sitesinde yayımladığı duyuruyla basitleştirilmiş gümrük beyannamesi (BGB) kapsamında numune işlemlerine ilişkin mini rehberi kamuoyuna sundu. Rehber, numunelik eşyanın muafen serbest dolaşıma girişinde izlenecek gümrük işlemlerini ve ilgili tarafların uyması gereken noktaları ele alıyor.

Bakanlık ne açıkladı?

Ticaret Bakanlığı'nın duyurusuna göre önemli değeri olmayan ve temsil ettikleri eşya bakımından sipariş vermek için kullanılabilecek nitelikteki numunelik eşya, basitleştirilmiş gümrük beyannamesiyle muafen yurda getirilebiliyor. Bakanlık, BGB kapsamında ithal edilen numunelerin muafen serbest dolaşıma girişine ilişkin işlemleri ve yükümlünün, posta idaresinin ya da hızlı kargo operatörünün dikkat etmesi gereken konuları "BGB Kapsamı Numune İşlemleri Mini Rehberi" adlı belgede topladığını bildirdi.

Duyuru yeni bir muafiyet getirmiyor. Metin, mevcut uygulamayı açıklayan bir rehberin yayımlandığını haber veriyor. Rehberin tam içeriği bu yazı hazırlanırken Bakanlık sitesindeki bağlantı üzerinden ayrıca incelenemedi; aşağıdaki bilgiler duyuru metnine ve Bakanlığın daha önce yayımladığı kaynaklara dayanıyor.

Numune ve numunelik eşya ne demek?

Bakanlığın Gümrük Rehberi sayfası numuneyi şöyle tanımlıyor: belli bir tür eşyayı temsil eden ve sipariş vermekten başka bir amaç için kullanılması mümkün olmayan her türlü madde veya örnek. Aynı sayfada önemli değeri olmayan ve siparişte kullanılabilecek nitelikteki numunelerin gümrük vergisinden muaf olarak ithal edildiği belirtiliyor.

Muafiyetin dayanağı 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun gümrük vergilerinden muafiyet ve istisnaları düzenleyen 167. maddesidir. Kanun metninde ticari mahiyet arz etmeyen numuneler de bu kapsamda sayılır. Uygulama ayrıntıları ise Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar ve ikincil mevzuatta yer alıyor. Gümrük Rehberi sayfası da yasal düzenlemenin 4458 sayılı Kanun, 2009/15481 sayılı Karar ve buna bağlı ikincil mevzuatta bulunduğunu ifade ediyor.

BGB nasıl işliyor?

Bakanlığın Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 2025 tarihli BGB Yükümlü Beyan Kılavuzu'na göre sistemde eşyanın özelliğine bağlı olarak seçilen muafiyet kodları var; numune için kullanılan kod NUM. Kılavuz, ithalatta bir "IM" kodlu BGB'de en fazla 500 kalem eşyanın beyanına sistemin izin verdiğini kaydediyor.

Kılavuzdaki bir başka kural beyanname düzeltmesiyle ilgili: BGB tescil edilinceye kadar düzeltme yapılabiliyor, tescilden sonra yükümlü düzeltme yapamıyor ve beyannameye yeni taşıma senedi eklenemiyor. Bu nedenle muafiyet kodunun, eşya tanımının ve tarife bilgisinin tescilden önce kontrol edilmesi önem taşıyor. Kılavuzun 2025 sürümü olduğu, güncel rehberde ayrıntıların farklılaşmış olabileceği göz önünde tutulmalı.

Gümrük Rehberi'ne göre numunelerin gümrük işlemlerini PTT idaresi ya da Bakanlıktan operatör yetkisi almış hızlı kargo şirketleri yürütüyor. Bireysel alıcı ya da firma, işlemi çoğunlukla bu kuruluşlar aracılığıyla yaptırıyor.

Hukuki çerçeve ve uygulamada dikkat edilecek noktalar

Numune muafiyeti, eşyanın gerçekten numune niteliği taşımasına bağlı. Eşyanın ticari miktarda ya da satışa elverişli biçimde gelmesi halinde muafiyetin uygulanması gündeme gelmeyebilir. Bu değerlendirmeyi gümrük idaresi yapar. Beyanın doğruluğu beyan sahibinin sorumluluğundadır. Gerçeğe aykırı beyan, olayın niteliğine göre Gümrük Kanunu'ndaki idari yaptırım ya da ceza hükümlerinin gündeme gelmesine yol açabilir. Hangi hükmün uygulanacağı her dosyada ilgili idarenin ve yargı makamlarının takdirindedir.

Muafiyet gümrük vergileri bakımından anlatılıyor. KDV ve ÖTV gibi diğer vergi yükümlülüklerinin ve ithalat denetimine tabi eşya kurallarının eşyaya göre ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir. Bu konuda rehberin ilgili bölümüne ve gümrük idaresinin yönlendirmesine bakmak gerekir.

Kimler ne yapmalı?

Yurt dışından numune getirecek ya da gönderecek firmalar, gönderiyi hazırlamadan önce Bakanlığın rehberini ve Gümrük Rehberi'ndeki numune sayfasını incelemeli. Fatura ve ambalaj üzerindeki numune ibaresi, eşyanın cinsi ve miktarı beyanla tutarlı olmalı. Posta idaresi ve hızlı kargo operatörleri ise rehberde yükümlülere ve operatörlere ayrıca sayılan hususları işlem akışlarına yansıtacak. Beyanname tescil edildikten sonra düzeltmenin sınırlı olduğu hatırda tutulmalı.

Süreç bundan sonra nasıl işleyecek?

Duyuru bir mevzuat değişikliği içermediği için yeni bir yürürlük tarihi ya da geçiş süreci yok. Rehber, mevcut işleyişin bir arada ve anlaşılır biçimde sunulmasını amaçlıyor. Bakanlığın Gümrükler Genel Müdürlüğü rehberi güncelleyebilir. Güncel sürüm için Bakanlığın internet sitesindeki duyuru ve rehber bağlantısı esas alınmalı. Uyuşmazlık yaşayanlar, gümrük idaresinin işlemine karşı mevzuatta öngörülen itiraz ve dava yollarına başvurabilir.