Gümrük Muhafaza 9 Aylık Bilanço: 91,7 Milyar Liralık El Koyma

Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü, 19 Ekim 2026'da ocak-eylül dönemine ilişkin kaçakçılıkla mücadele bilançosunu açıkladı. Bakanlığın verilerine göre 9 ayda düzenlenen 4 bin 890 operasyonda toplam 91 milyar 720 milyon lira değerinde kaçak eşya ve uyuşturucu madde ele geçirildi. Rakamlar idari bir bilançoyu yansıtıyor; tek tek dosyalardaki yargılama süreçleri ayrı yürüyor.

Bakanlık ne açıkladı?

Gümrükler Muhafaza ekiplerince ocak-eylül döneminde düzenlenen 4 bin 890 operasyonda 91 milyar 720 milyon liralık kaçak eşya ve uyuşturucuya el konuldu. Aynı dönemde ele geçirilen uyuşturucu madde miktarı 52,6 ton oldu.

Diğer kalemler de şöyle sıralandı: 981 bin 144 elektrikli ve elektronik eşya, 1 milyon 805 bin makine aksamı ve 5 milyon 692 bin tıbbi malzeme. Tütün ürünleri, tarihi eserler, akaryakıt ve tekstil malzemeleri de ele geçirilenler arasında yer aldı.

Bakanlık açıklamasında, risk analiz sistemleri, teknolojik kontrol altyapısı ve uzman personelle yürütülen çalışmaların ekonomik güvenliğin korunması, haksız rekabetin önlenmesi, toplum sağlığının korunması ve suç örgütleriyle mücadele açısından sonuç verdiği belirtildi.

Eylül ayında ne kadar el konuldu?

Bakanlık, yalnızca eylül ayına ilişkin ayrı bir veri de paylaştı. Eylülde yapılan operasyonlarda ele geçirilen kaçak ticari eşya ve uyuşturucunun toplam değeri 9 milyar 760 milyon lira oldu. Bu ayda 2,9 ton uyuşturucu, 584 bin 779 tıbbi malzeme, 533 ton 281 kilo akaryakıt ve 53 bin 304 elektrikli-elektronik eşya ele geçirildi.

Açıklamada operasyonların hangi illerde yapıldığı, kaç şüphelinin yakalandığı ya da kaç dosyada soruşturma açıldığı yer almıyor. Bu nedenle bilançodan, tutuklama ya da dava sayısı gibi yargı süreçlerine ilişkin sonuçlar çıkarılamıyor.

Hukuki çerçeve: 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu

Gümrük kaçakçılığına ilişkin temel düzenleme 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu. Kanunun 1. maddesine göre amaç, kaçakçılık fiillerini ve yaptırımlarını belirlemek, kaçakçılığı önleme, izleme ve araştırma usul ve esaslarını düzenlemektir.

Kanunun 3. maddesi kaçakçılık fiillerini sayar. Eşyanın gümrük işlemine tabi tutulmadan ya da aldatıcı işlemlerle ülkeye sokulması, ithali yasak eşyanın getirilmesi gibi eylemler hapis ve adli para cezası yaptırımına bağlanmıştır. Kanunun 4. maddesi ise cezayı artıran nitelikli hâlleri düzenler. Suçların bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ceza iki kat artırılır.

Uyuşturucu maddelerin kaçırılması bakımından, olayın niteliğine göre Türk Ceza Kanunu'nun uyuşturucu madde hükümleri de gündeme gelebilir. Hangi hükmün uygulanacağını her dosyada savcılık ve mahkeme, somut delillere göre belirler. Bakanlığın toplu rakamları bu değerlendirmenin yerine geçmez.

El konulan eşyaya ne olur?

El koyma, Kanun'un 9. maddesine dayanıyor. 5607 sayılı Kanun uyarınca elkonulan eşya ve alıkonulan taşıtların muhafazası, depolanması, nakliyesi ve imhası ayrı bir yönetmelikle düzenlenmiştir. Kanun ayrıca, müsadere veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımının uygulanabileceği eşyanın sahibine iade edilemeyeceğini öngörüyor.

Yani el koyma, eşyanın kaderinin belirlendiği sürecin ilk adımıdır. Eşyanın müsaderesi ya da mülkiyetinin kamuya geçirilmesi, dosyanın sonunda verilecek karara bağlıdır. Kanun, yakalama olaylarında muhbir ve el koyanlara ikramiye ödenmesini de düzenler; bu ödeme ilgili kararların kesinleşmesini izleyen üç ay içinde yapılır.

Süreç bundan sonra nasıl işler?

Gümrük Muhafaza ekiplerinin yakaladığı eşya ve şüpheliler hakkında soruşturmayı Cumhuriyet başsavcılıkları yürütür. Şüpheli ifade verir, gerekirse tutuklama ya da adli kontrol gibi tedbirler mahkemece kararlaştırılır. Savcılık yeterli şüphe bulursa iddianame düzenler, mahkeme de yargılama sonunda beraat, mahkûmiyet ya da başka bir karar verir. Gözaltı, tutuklama, dava ve kesinleşmiş mahkûmiyet birbirinden ayrı aşamalardır. Her aşamada masumiyet karinesi geçerlidir.

El konulan eşyanın sahibi ya da şüpheli sıfatıyla işlem gören kişiler, avukat yardımından yararlanma, susma ve delil sunma haklarına sahiptir. El koyma ve müsadere kararlarına karşı yasal itiraz ve kanun yolları açıktır. Kaçakçılık ve uyuşturucu dosyalarında süreçler dosyanın niteliğine göre değiştiği için, bu tür bir işlemle karşılaşan kişilerin ceza hukuku alanında bir avukattan destek alması süre kaçırma riskini azaltır.

Rakamlar nasıl okunmalı?

Açıklanan 91,7 milyar lira, el konulan eşyanın bakanlıkça belirtilen toplam değerini gösteriyor. Bu değer, müsadere kararıyla kamuya geçecek mal varlığı anlamına gelmiyor. Eşyanın akıbeti, ilgili dosyalardaki yargı kararlarına bağlı. Bilançonun önceki yılla karşılaştırması ise bakanlığın bu açıklamada yer alan metninde bulunmadığı için burada değerlendirilmedi.