Halk TV Soruşturmasında 4 Tutuklama: Süreç Nasıl İşler?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın Halk TV'nin sahibi hakkında yürüttüğü soruşturmada, gözaltına alınan 12 kişi sulh ceza hâkimliğine sevk edildi. Hâkimlik 4 kişinin tutuklanmasına, 4 kişi hakkında ev hapsine, 4 kişi hakkında adli kontrol tedbirine karar verdi. Aynı günlerde kanalın Genel Yayın Yönetmeni de görevinden ayrıldığını duyurdu.

Ne oldu?

Haberi ilk olarak DW Türkçe paylaştı. Bilgiler Sözcü, Karar ve Tanyeri Haber gibi çok sayıda haber kaynağında da yer aldı. Başsavcılık, kanalın sahibi hakkında rüşvet, ihaleye fesat karıştırma ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçlamalarıyla soruşturma yürüttüğünü açıklamıştı.

14 Ekim sabahı Halk TV'nin İstanbul'daki binasında arama yapıldı. Hâkimlik kararıyla kanalın da aralarında bulunduğu ilişkili şirketlere el konuldu ve TMSF kayyım olarak atandı. Yayın akışı kesildi, kanalın sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirildi. Haberlere göre soruşturmada 17 kişi hakkında gözaltı kararı çıkarılmıştı. Bunlardan 12'si gözaltına alındı, kanalın sahibi de dahil dördü yurt dışında bulunuyor, biri ise başka bir suç nedeniyle cezaevinde.

Gözaltındakilerin emniyetteki işlemleri tamamlandıktan sonra hâkimlik kararını verdi. Basında yer alan bilgilere göre 4 kişi tutuklandı, 4 kişi hakkında ev hapsi, 4 kişi hakkında adli kontrol uygulanmasına hükmedildi. Ev hapsi de ceza muhakemesinde adli kontrol tedbirleri arasında sayıldığı için bazı haberlerde bu 8 kişi birlikte “adli kontrolle serbest bırakıldı” diye aktarıldı. Şüphelilerin kimlikleri bu yazıda yer almıyor.

Kanalın Genel Yayın Yönetmeni, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda istifa ettiğini duyurdu. Paylaşımında şu ifadeleri kullandı: “Kayyum altında çalışmayı reddederek Halk TV genel yayın yönetmenliğinden istifa ettim.” İstifa dilekçesinin 16 Ekim tarihli olduğu bildirildi.

Tutuklama, ev hapsi ve adli kontrol ne demek?

Bu üç karar birbirinden farklıdır ve hiçbiri mahkûmiyet anlamına gelmez. Tutuklama, şüphelinin soruşturma ya da yargılama sürerken cezaevinde tutulmasıdır. Kuvvetli suç şüphesinin yanı sıra kaçma, delilleri karartma gibi bir tutuklama nedeninin bulunması aranır. Ev hapsinde kişi, hâkimliğin belirlediği konutta kalır ve çıkışı kısıtlanır. Adli kontrolde ise şüpheli serbesttir, ancak yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü gibi şartlara uyar.

Tutuklanan şüpheliler ve avukatları karara itiraz edebilir. Ayrıca tutuklu kişi her zaman tahliye talebinde bulunabilir. Tutukluluğun devamı da süreç boyunca hâkimlikçe belirli aralıklarla incelenir. Masumiyet karinesi gereği, iddianame hazırlanıp mahkeme karar verene kadar herkes suçsuz sayılır.

Hangi suçlamalar gündemde?

Başsavcılığın açıkladığı üç suç tipi farklı davranışları kapsıyor. Rüşvet, bir kamu görevlisine görevi ile ilgili işte yarar sağlanması ya da vaat edilmesiyle ilgilidir. İhaleye fesat karıştırma, bir ihale sürecine hile, vaat ya da başka yollarla müdahale edilmesini ifade eder. Aklama suçu ise bir suçtan elde edildiği öne sürülen malvarlığının kaynağının gizlenmesi ya da meşru gösterilmesiyle ilgilidir. Maddelerin tam numaraları ve cezaları, iddianame hazırlandığında hangi fıkraların uygulanacağına göre netleşir.

Basında yer alan bilgilere göre dosya MASAK verilerine dayanıyor ve kanalın sahibiyle ilişkilendirilen şirketlerin işlem hacminin 30 milyar lirayı aştığı ileri sürülüyor. Bunlar soruşturma aşamasındaki iddialardır. Dosyanın kapsamı, deliller ve şüphelilerin savunmaları mahkeme önünde değerlendirilecek.

Kayyım tedbirinin hukuki dayanağı

Şirketlere kayyım atanması, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesinde düzenleniyor. Madde, suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmekte olduğuna dair kuvvetli şüphe bulunması ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekli olması hâlinde hâkim ya da mahkemenin kayyım atayabileceğini söylüyor. Hukuk doktrininde bu tedbir, el koyma koruma tedbirinin özel bir türü olarak değerlendiriliyor. Tamamlanmış bir suç nedeniyle kayyım atanamayacağı da yaygın görüş.

Atama kararında iki ihtimalden biri açıkça yazılır: Ya yönetimin kararları kayyımın onayına bağlanır ya da yönetim yetkileri tümüyle kayyıma verilir. Kayyım atama kararı ticaret sicili gazetesinde ve uygun diğer yollarla ilan edilir. TMSF'nin görevlendirildiği durumlarda kayyımların yetkileri kanun gereği Fon'a devredilir.

Kayyım ücreti şirket bütçesinden karşılanır. Soruşturma ya da kovuşturma konusu suç bakımından kovuşturmaya yer olmadığı kararı ya da beraat kararı verilirse ödenen ücret kanuni faiziyle Hazine tarafından karşılanır. Kayyımın görevi nedeniyle yaptığı iş ve işlemlerden doğan tazminat davaları Devlet aleyhine açılır. Devlet, görevini kötüye kullanan kayyıma bir yıl içinde rücu edebilir.

Süreç bundan sonra nasıl işleyecek?

Soruşturma sürüyor. Savcılık delilleri topladıktan sonra ya kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ya da iddianame hazırlar. İddianame kabul edilirse ağır ceza mahkemesinde kovuşturma başlar. Yurt dışındaki şüpheliler için yakalama kararı ve iade süreçleri ayrıca işleyebilir.

Kayyım atamasına itirazın hangi mercie yapılacağı uygulamada tartışmalı bir alan. Yargıtay'ın bir emsal kararında, ceza soruşturması kapsamında atanan kayyımın işlemlerinin hukuk mahkemelerince denetlenemeyeceği, kayyımı atayan hâkimliğe başvurulması gerektiği belirtilmişti. Şirket ortakları ve ilgililer bu nedenle tedbirin kaldırılması ya da kayyımın işlemleri için önce kararı veren hâkimliğe başvurabilir.

Çalışanlar açısından ise kayyım atanması iş sözleşmelerini kendiliğinden sona erdirmez. İstifa eden ya da işten ayrılan çalışanların kıdem ve diğer alacakları, ayrılış biçimine göre iş hukuku kurallarıyla belirlenir. Gerekçesini yazılı bildirmek ve haklarını saklı tutmak bu aşamada önem taşır. Soruşturma kapsamındaki bir kişi ya da şirket yetkilisi, tedbirlere itiraz etmek ve savunmasını hazırlamak için bir ceza avukatından hukuki destek alabilir.

Tartışma ve çerçeve

Kayyım atanması, siyasi parti temsilcileri ve baro açıklamalarında farklı biçimlerde yorumlandı. Muhalefet kanadından tepkiler geldi. Soruşturmayı yürüten makamlar ise dosyanın mali suçlara ilişkin olduğunu açıkladı. Bir hukuk haberi olarak burada önemli olan, kararların kanuni ölçütlere uyup uymadığının itiraz mercileri ve ilerleyen aşamalarda mahkemelerce denetlenecek olmasıdır.