İBB Davasında Ara Karar: 7 Tahliye, Tutukluluk Devam, Duruşma 2 Kasım'da

İBB davasının 101. gününde İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi heyeti, tutukluluk incelemesine ilişkin ara kararını açıkladı ve 7 tutuklu sanık hakkında tahliye kararı verdi. Diğer sanıkların tutukluluk hâllerinin devamına hükmedildi; duruşma 2 Kasım'da devam edecek.

Mahkeme ne karar verdi?

Karar, Silivri'deki duruşma salonunda açıklandı. Davada 436 sanık yargılanıyor ve bunların 53'ü tutuklu bulunuyordu. Mahkeme başkanının aktarılan sözlerine göre tahliyelere oy birliğiyle karar verildi. Heyet bunun dışındaki tutuklu sanıklar için tutukluluğun sürmesine hükmetti. Bu grupta davanın en çok bilinen sanığı olan görevden uzaklaştırılmış İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu da yer alıyor.

Habere göre tahliye edilenlerin sayısı 7. NTV, kararın ardından davada 46 tutuklu sanık kaldığını bildirdi. Tahliye kararı verilenlerden biri ise başka bir suçtan tutuklandığı için cezaevinden çıkamayacak. Bu sanığın durumu, ayrı bir dosyadaki tutuklama nedeniyle bu davadaki tahliye kararından bağımsız ilerliyor.

Ara karar kapsamında ayrıca bazı sanıklar hakkındaki adli kontrol yükümlülükleri, yurt dışına çıkış yasakları ve imza verme şartları kaldırıldı. Yani karar yalnızca tutuklu sanıkları değil, tutuksuz yargılanan bazı sanıkların üzerindeki tedbirleri de kapsıyor.

Savcılık görüşü ile mahkeme kararı arasında ne fark var?

Mahkeme kararından önce duruşma savcısı ara mütalaasını sundu. Savcılık, iki sanığın tahliyesini isterken diğer 51 tutuklu sanığın tahliye edilmemesini talep etti. Mahkeme ise 7 sanık için tahliye yönünde karar verdi. Savcılık mütalaası hâkimler açısından bağlayıcı değildir. Heyet, tutuklu sanıkların durumunu kendisi değerlendirir ve tahliye ya da tutukluluğun devamı yönünde kararını açıklar. Bu karar da o yetkinin kullanımı olarak ortaya çıktı.

Hukuki çerçeve: Tutukluluğun incelenmesi nasıl yapılır?

Duruşma aşamasındaki tutukluluk incelemesinin dayanağı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 108. maddesidir. Maddenin üçüncü fıkrasına göre hâkim veya mahkeme, tutukevindeki sanığın tutukluluğunun sürüp sürmeyeceğine her oturumda ya da koşullar gerektirdiğinde oturumlar arasında re'sen karar verir. Kanun koyucunun amacı, kişi özgürlüğünü geçici olarak ortadan kaldıran bir tedbirin gereksiz yere uzamasını önlemektir. Bu yüzden uzun süren davalarda her celse sonunda tutukluluk hâli yeniden tartışılır.

İncelemede ölçüt, CMK'nın tutuklama nedenlerini düzenleyen 100. maddesidir. Soruşturma evresine ilişkin 108. madde hükmü de 100. madde hükümlerinin göz önünde bulundurulmasını öngörür. Mahkeme; kuvvetli suç şüphesinin sürüp sürmediğini, kaçma ya da delilleri karartma ihtimali gibi tutuklama nedenlerinin devam edip etmediğini ve adli kontrolün yeterli olup olmayacağını değerlendirir. CMK'nın 102. maddesi ise tutukluluğun en fazla ne kadar sürebileceğine ilişkin azami süreleri belirler. Bu süreler dava türüne göre değişir.

Duruşma safhasındaki savunma, mütalaa ve ara karar sıralamasını daha önce İBB davasında savunmaların bitmesinin ardından tutukluluk incelemesine geçilmesini anlattığımız yazıda ele almıştık. Bugünkü karar, o inceleme sürecinin sonucu oldu.

Tahliye ne anlama geliyor, ne anlama gelmiyor?

Tahliye, sanığın yargılamanın geri kalanını tutuksuz sürdüreceği anlamına gelir. Beraat anlamı taşımaz. Dava bu sanıklar yönünden de devam eder ve iddianamedeki suçlamalar hakkında mahkeme nihai kararını daha sonra verecektir. Tutukluluğun sürmesi kararı da mahkûmiyet anlamı taşımaz. Tutuklama bir koruma tedbiridir, ceza değildir ve masumiyet karinesi tüm sanıklar için geçerliliğini korur. Gözaltı, tutuklama, iddianame, hüküm ve kararın kesinleşmesi ayrı aşamalardır. Bu dosyada henüz hüküm verilmemiştir.

Tutukluluğun devamına karar verilen sanıklar ve savunma avukatları, tahliye taleplerini sonraki oturumlarda yeniden dile getirebilir. Karara karşı kanun yollarına başvurulabilir. Kanun yolları tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru da mümkündür. Tutukluluğa itiraz, tahliye talebi ve adli kontrol uygulamaları gibi başlıklarda ceza yargılamasında tutuklu sanığın hakları konusunda hukuki destek almak isteyenler için süreçlerin takibi önemlidir.

Süreç bundan sonra nasıl işleyecek?

Davanın üçüncü celsesinin 2 Kasım'da başlayacağı açıklandı. Yeni celsede yargılama kaldığı yerden sürecek. CMK 108/3 uyarınca mahkeme, tutuklu sanıkların durumunu her oturumda yeniden gözden geçirmek zorunda. Yani bugün tutukluluğu süren sanıklar için de ilerleyen oturumlarda tahliye gündeme gelebilir. Tahliye edilen sanıklar ise duruşmalara katılmaya devam edecek ve hakkındaki iddialara karşı savunmalarını sürdürecek.

Dosyanın gerekçeli ara karar metni ve tutanaklar, kararın dayandığı hukuki ve fiili gerekçelerin ayrıntısını gösterecek. Mahkeme tahliyeler için ne tür bir değerlendirme yaptığını, tutukluluğu süren sanıklar için hangi nedenleri öne sürdüğünü bu metinde belirtecek. Şu an aktarılan bilgiler, duruşma salonunda sözlü olarak açıklanan kısa karara ve basın kuruluşlarının haberlerine dayanıyor.