MSCI'ın Kasım İncelemesi Yaklaşırken Borsa İstanbul: Hangi Kurallar Değişmeli?

MSCI, X'te 16 Ekim sabahı Türkiye gündeminde yeniden yer aldı. Küresel endeks sağlayıcısının Türkiye için koyduğu süre dolmak üzere: MSCI, Haziran ve Eylül'de yaptığı açıklamalarda Türk piyasasında "yeterli, somut ve inandırıcı" ilerleme görmezse Kasım 2026 endeks incelemesinde Türkiye endeksi ve ilgili paylar için bir danışma süreci başlatabileceğini bildirmişti. Fon krizinin ortaya çıkardığı manipülasyon iddiaları, bu değerlendirmenin arka planını oluşturuyor.

MSCI ne istiyor?

MSCI, 24 Haziran'da yayımladığı 2026 Piyasa Sınıflandırması incelemesinde, uluslararası kurumsal yatırımcıların bazı küçük ölçekli şirketlerin paylarında, bu şirketlerle yakın bağlantılı fonlar aracılığıyla yapıldığı düşünülen koordineli işlemlerden şikâyet ettiğini aktardı. Bu işlemlerin halka açıklık (serbest dolaşım) tahminlerini yapay olarak şişirdiği belirtildi. 18 Eylül'de Bloomberg HT'nin sorularını yanıtlayan MSCI, gelişmeleri izlediğini ve kurallarını Türkiye'ye nasıl uygulayacağına dair Kasım incelemesinden önce ek bilgi vereceğini söyledi.

Yatırımcıların ilerleme beklediği üç başlık:

• Nihai pay sahipliğinin ayrıntılı ve zamanında kamuya açıklanması,
• Koordineli işlemlere karşı daha güçlü gözetim ve yaptırım,
• Halka açıklığı yapısal olarak bozulmuş payları tespit eden, kurala bağlı ve şeffaf bir çerçeve.

Türk hukukunda karşılığı ne?

Koordineli işlemlerle fiyat ya da arz-talep konusunda yanıltıcı izlenim yaratıp menfaat sağlamak, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 107. maddesinde "işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı" olarak suç sayılıyor. Cezası üç yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası. Yani kural zaten var. MSCI'ın ve yatırımcıların sorguladığı şey, kuralın ne kadar hızlı ve caydırıcı uygulandığı.

Pay sahipliği tarafında, belirli eşiklerin aşılması hâlinde kamuya açıklama yapılması zorunlu. Ancak payların farklı fonlar, şirketler ve kişiler arasında dağıtılması durumunda, bunların arkasındaki ortak kontrolü ortaya çıkarmak her zaman kolay olmuyor. Uluslararası yatırımcıların "nihai pay sahipliği" vurgusu bu boşluğa yönelik.

SPK'nın daha önce getirdiği fiili dolaşım oranı uygulaması da MSCI'ın raporunda anılıyor. MSCI, bu kuralın düzeltilmiş rakamlara pratikte nasıl yansıdığını görmek istiyor.

Danışma süreci ne anlama gelir?

MSCI'ın danışma süreci başlatması, Türkiye'nin endeks sınıflandırmasının ya da Türk paylarının endekse alınma yönteminin değişebileceği anlamına geliyor. Bu, doğrudan bir karar değil; MSCI piyasa katılımcılarının görüşünü alarak bir değerlendirme yapıyor. Ancak böyle bir sürecin başlaması bile endeksi izleyen yabancı fonların Türk paylarına yaklaşımını etkileyebilir.

Fon kriziyle bağlantısı

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü soruşturmalarda, bazı payların fonlar ve aracı kurumlar üzerinden yapay olarak yükseltildiği iddia ediliyor. Bu iddialar, MSCI raporunda aktarılan yatırımcı şikâyetleriyle aynı yöne işaret ediyor. Soruşturma devam ediyor; şüpheliler hakkında kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmuyor.

Sırada ne var?

MSCI'ın Kasım endeks incelemesi öncesinde yapacağı açıklama, Türkiye için alınan önlemlerin yeterli görülüp görülmediğini gösterecek. SPK'nın bu süre içinde yayımlayabileceği yeni düzenlemeler ve Meclis'teki fon teklifinin yasalaşması, bu değerlendirmede dikkate alınabilecek gelişmeler arasında.