Fon Tasfiyesi Teklifi Komisyondan Geçti: Masrafları Kim Ödeyecek, Yatırımcı Ne Zaman Para Alacak?

Tasfiye sürecindeki 131 yatırım fonuna ilişkin kanun teklifi 14 Ekim'de TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edildi. Teklif, yatırımcılara ara ödeme yapılmasının ve sorumlulardan para tahsil edilmesinin yolunu açıyor. Ancak fon mağdurlarının itirazı başka bir noktada toplanıyor: Tasfiyenin masrafını kim ödeyecek? X'te 16 Ekim sabahı gündemin üst sıralarına çıkan "Tek talep anapara" ve "Fatura fonzedeye kesilemez" etiketleri bu tartışmanın ürünü.

Komisyondan çıkan metin ne öngörüyor?

Komisyonda kabul edilen teklif, tasfiye sürecinde her fon için ayrı bir tahsilat hesabı açılmasını öngörüyor. Sorumlulardan tahsil edilen paralar ve satılan varlıkların bedeli bu hesaplarda toplanacak. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), zarardan sorumlu olanlardan tahsilat yapabilecek, fona doğrudan devredilemeyen varlıklara kayyım olarak el koyabilecek ve bu varlıkları dava sonuçlanmadan satıp paraya çevirebilecek.

Ara ödemeler için SPK, işlem ve transfer maliyetlerini dikkate alarak bir asgari ödeme tutarı belirleyecek. Hakkı bu tutarın altında kalan yatırımcının parası, eşiğe ulaşana kadar onun adına tutulacak. Daha önce Meclis'e sunulan teklif metninde, yatırımcı başına 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılabileceği ve hiçbir kamu kaynağının kullanılmayacağı belirtilmişti.

Masraflar nereden karşılanacak?

Teklifin tartışma yaratan hükmü şu: Zorunlu giderler, tahsilat hesaplarındaki paradan tasfiye kuruluna aktarılmadan önce düşülecek. SPK ve tasfiyeyi yürüten kurum, kurul kararıyla belirlenecek şartlarla dışarıdan avukat, mali müşavir ve yazılım hizmeti alabilecek. Bunların bedeli de bu giderler arasında yer alacak.

Uygulamada bunun anlamı, tasfiye masraflarının fon varlıklarından, yani sonunda yatırımcılara dağıtılacak paradan karşılanması. Tasfiye kararından sonra fon yönetim ücretlerinin de fon varlıklarından ödenmeye devam ettiği daha önce basına yansımıştı. Fonzedeler, zararın sorumlusu olmadıkları bir sürecin faturasının kendilerine çıkarıldığını söylüyor.

Hukuken başka bir yol var mı?

Sermaye Piyasası Kanunu'na göre yatırım fonu, yatırımcıların ortak mülkiyetindeki bir mal varlığı. Fonun giderleri de kural olarak bu varlıktan karşılanıyor. Bu nedenle tasfiye masraflarının fondan ödenmesi sistemin genel mantığına uygun. Tartışma, olağanüstü bir kriz durumunda bu kuralın aynen uygulanıp uygulanmayacağı noktasında.

Genel Kurul'da tartışılabilecek seçenekler:

• Tasfiye masraflarının önce sorumlulardan tahsil edilecek tutarlardan karşılanması, ancak yetmezse fon varlığına başvurulması.
• Tasfiye dönemindeki yönetim ücretlerinin durdurulması ya da sonradan yönetim şirketinden geri alınması.
• Dış hizmet giderleri için bir üst sınır konulması ve bu giderlerin yatırımcılara fon bazında açıklanması.

Bunların hiçbiri şu an komisyon metninde yer almıyor; Genel Kurul görüşmelerinde verilecek önergelerle eklenebilir.

SPK ne diyor?

SPK İkinci Başkanı Ahmet Aksu, komisyondaki eleştirilere yanıtında tasfiyedeki fonların toplam fonların yaklaşık yüzde 4,5'i olduğunu söyledi. SPK'nın sorumluluğunun Devlet Denetleme Kurulu incelemesiyle ortaya konulacağını belirtti. İYİ Parti Milletvekili Erhan Usta ise tasfiye edilen tutarın 297 milyar liradan 822 milyar liraya çıktığını ileri sürdü.

Bundan sonra ne olacak?

Teklif Genel Kurul'da görüşülüp kabul edilirse Cumhurbaşkanı onayı ve Resmî Gazete'de yayımla yürürlüğe girecek. İlk ara ödemelerin zamanlaması, SPK'nın asgari tutar ve dağıtım esaslarını belirleyen kararına bağlı. SPK'nın 17 Eylül'de başlattığı tasfiye için öngörülen azami süre altı ay.