Üsküdar'da Başkanvekili Seçimi 20 Ekim'de: Süreç Nasıl İşler?

İstanbul Valiliği, Üsküdar Belediye Başkan Vekili'nin trafik kazasında yaşamını yitirmesi üzerine, yeni başkanvekilini seçmek için Belediye Meclisi'nin 20 Ekim Salı günü toplanacağını duyurdu. CHP Sözcüsü Müslim Sarı ise hem CHP'nin hem de YENİ Parti'nin seçimde aday çıkaracağını söyledi. Oylama, Belediye Kanunu'nun 45. maddesindeki kurallara göre gizli oyla yapılacak.

Valilik ne açıkladı?

Valilik açıklamasına göre Üsküdar Belediye Meclisi, yeni başkanvekilini seçmek üzere 20 Ekim Salı günü saat 10.00'da toplanacak. Boşalan görev, 15 Ekim 2026'da geçirdiği trafik kazasının ardından hayatını kaybeden başkanvekilinin görevidir. Toplantı, valinin belediye meclisini çağırması usulüyle yapılıyor. Yeni başkanvekilinin kim olacağı oylamadan önce belli değil.

Başkanvekilliği nasıl boşaldı?

Sürecin arka planı birkaç aşamadan oluşuyor. Valiliğin aktardığına göre belediye başkanı, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın "suç işlemek amacıyla örgüt kurma, rüşvet ve irtikap" suçlarından yürüttüğü soruşturma kapsamında 31 Temmuz 2026'da İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliği kararıyla tutuklandı. Ardından İçişleri Bakanlığı'nın 1 Ağustos 2026 tarihli Olur'uyla görevden uzaklaştırıldı. Bunlar soruşturma aşamasındaki işlemlerdir. Kesinleşmiş bir mahkûmiyet yoktur ve masumiyet karinesi geçerlidir.

5 Ağustos'taki meclis toplantısında seçilen başkanvekiline ilişkin meclis kararının yürütmesi, İstanbul 2. İdare Mahkemesi'nin 24 Ağustos 2026 tarihli kararıyla durduruldu. Bu karara yapılan itiraz İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdari Dava Dairesi tarafından reddedildi. Yenilenen seçimde 8 Eylül 2026'da AK Partili aday başkanvekili seçildi. O seçimde Cumhur İttifakı'nın adayı ile CHP ve YENİ Parti grubunun ortak adayı yarışmıştı.

CHP ve YENİ Parti ayrı aday çıkaracak

Bu kez tablo farklı. Sarı'nın açıklamasına göre CHP ve YENİ Parti ortak aday yerine kendi adaylarıyla seçime girecek. Sarı, mecliste CHP'nin 9, YENİ Parti'nin 9, AK Parti'nin 23 üyesi bulunduğunu belirtti. Başka bir haber kuruluşunun aktardığı tabloda sandalye sayıları farklı. Yeniçağ'ın yazdığı resmî tabloya göre AK Parti 20, MHP 4, YENİ Parti 9 ve CHP 10 sandalyeye sahip. Rakamlar kaynağa göre değişiyor. Oylamada belirleyici olan, o gün salonda hazır bulunan ve oy kullanan üyelerin sayısı olacak.

Hukuki çerçeve: 5393 sayılı Kanun'un 45. maddesi

Belediye Kanunu'nun 45. maddesine göre belediye başkanlığı herhangi bir nedenle boşaldığında vali, belediye meclisinin on gün içinde toplanmasını sağlar. Meclis; birinci başkan vekilinin, o yoksa ikinci başkan vekilinin, o da yoksa en yaşlı üyenin başkanlığında toplanır. Madde, başkanın görevden uzaklaştırılması veya tutuklanması hâlinde meclisin bir başkanvekili seçeceğini düzenliyor.

Oylama kuralları şöyle işliyor:

• Başkanvekili, belediye meclis üyeleri arasından ve gizli oyla seçilir.
• İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte ikisi, üçüncü oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır.
• Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır. Dördüncü oylamada en fazla oy alan üye seçilmiş olur.
• Oyların eşitliği hâlinde kur'a çekilir.

Adayların ayrı çıkması, ilk üç turda gereken çoğunluğun sağlanmasını zorlaştırabilir. Bu durumda seçim, kanunun öngördüğü dördüncü oylamaya kadar gidebilir. Önceki seçimlerde de bu mekanizma işlemişti. Yeniçağ'a göre 5 Ağustos'taki seçimde dördüncü turda CHP adayı 22, AK Parti adayı 18 oy almıştı.

Seçim sonrası hangi yollar açık?

Meclis kararları idari işlemdir ve idari yargıda denetlenebilir. Üsküdar'daki Ağustos seçimi bunun örneği oldu. İdare mahkemesi, seçime ilişkin meclis kararının yürütmesini durdurmuştu ve itiraz da reddedilmişti. 20 Ekim'deki oylamanın sonucuna da yetkili ve ilgili kişiler idare mahkemesinde dava açabilir. Dava açma süresi ve yürütmeyi durdurma talebi, idari yargılama usulünün genel kurallarına bağlıdır. Meclis kararlarına karşı idari yargı yollarının nasıl işlediği ayrıca incelenebilir.

Anayasa'nın 127. maddesi ve Belediye Kanunu'nun 47. maddesi, seçilmiş organların görevden uzaklaştırılmasının dayanağını oluşturuyor. Valilik, belediye başkanının görevden uzaklaştırılmasında bu iki hükme dayanıldığını belirtmişti. Başkanvekilinin seçimi ile ceza soruşturması ayrı süreçlerdir. Soruşturmanın ve tutukluluğun akıbeti, başkanvekili seçiminden bağımsız olarak yargı makamlarınca belirlenecek.

Süreç bundan sonra nasıl işleyecek?

Meclis 20 Ekim'de toplanıp oylamaya geçecek. Seçilen başkanvekili, belediye başkanının yokluğunda görevi vekâleten yürütecek. Seçimin ardından meclis kararı ilgili makamlara bildirilecek. Yeniçağ'ın aktardığına göre daha önce, CHP ve YENİ Parti'nin katılmaması nedeniyle yeterli katılım sağlanamayan bir toplantıda seçim yapılamamış ve yeni tarih belirlenmişti. Katılımın sonucu belirleyebildiği önceki deneyim, bu seçim için de geçerli olabilir. Yine de kanunun aradığı çoğunluklar ve oylama sırası, toplantıda uygulanacak çerçeveyi çiziyor.