Yargıtay'dan Tarihi Karar

Yargıtay, yurt dışında cinsiyetini "erkek"ten "kadın"a değiştiren davacının bu değişikliğin Türkiye'deki makamlarca da tanınması için açtığı davayı reddeden yerel mahkeme kararını bozdu.

Türk vatandaşıyken Alman vatandaşlığına geçen davacı, Almanya'da geçirdiği bir dizi ameliyatla cinsiyetini değiştirdi. İsim ve cinsiyet değişikliği, vatandaşı olduğu Almanya'nın hukukuna göre Alman mahkemesince karara bağlandı. Davacı, bu kararın Türkiye'de tanınması ve nüfus kaydındaki cinsiyet ile adının buna göre düzeltilmesi için Türkiye'de dava açtı.

Yerel mahkeme neden reddetti?

Yerel mahkeme, Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinde cinsiyet değişikliği için aranan koşulların (18 yaşını doldurmuş olma, evli olmama, resmî sağlık kurulu raporuyla ameliyatın zorunlu görülmesi ve ameliyat öncesi mahkeme izni) Türkiye'de yerine getirilmediği gerekçesiyle tanıma talebini reddetti. Mahkemeye göre yabancı karar, Türk kamu düzenine aykırıydı.

Yargıtay'ın gerekçesi

Yargıtay, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun uyarınca yabancı mahkeme kararlarının tanınmasında esasa ilişkin denetim yapılamayacağını, yalnızca kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olup olmadığına bakılabileceğini vurguladı. Daireye göre kişinin kendi vatandaşlık hukukuna uygun olarak gerçekleştirdiği cinsiyet değişikliği, kişilik hakkının bir parçasıdır ve bunun tanınması kamu düzenini bozmaz. Türk hukukunun da cinsiyet değişikliğine belirli koşullarla imkân tanıdığına dikkat çeken Yargıtay, yabancı karara dayanan kişinin Türkiye'de farklı bir cinsiyetle kayıtlı kalmasının hukuk güvenliği ve kişilik hakları bakımından kabul edilemez olduğunu belirtti.

Hukukçular kararı, yabancı mahkeme kararlarının tanınmasında kamu düzeni kavramının dar yorumlanması bakımından önemli bir içtihat olarak değerlendiriyor. Karar, benzer durumda olan çifte vatandaşlar ve yurt dışında yaşayan Türk kökenli kişiler için yol gösterici nitelikte.