Adli İş Yükü: HSK İlke Kararı, Başsavcı ve Vekilleri Adli İşlere Katılacak

Adalet Bakanı Akın Gürlek, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından iki ilke kararının uygulamaya konulduğunu 22 Ekim 2026'da duyurdu. Açıklamaya göre Cumhuriyet başsavcı vekilleri ile asliye ceza mahkemeleri nezdinde teşkilatlanan başsavcılıklarda görevli başsavcılar, idari, gözetim ve koordinasyon görevlerinin yanı sıra adli işlere de katılacak.

Bakanlığın açıklaması neyi içeriyor?

Adalet Bakanlığı'nın internet sitesinde yayımlanan duyuruya göre Bakan Gürlek, yargı hizmetlerinde etkinliği artırmak ve yargılama süreçlerini hızlandırmak için HSK'nın yürüttüğü çalışmaların sonuç verdiğini belirtti. Bakan, iki ilke kararının hayata geçirildiğini ve bunlardan birinin başsavcı ile başsavcı vekillerinin adli işlere katılımına ilişkin esasları belirlediğini kaydetti.

Bakan Gürlek'in anlatımına göre düzenlemeyle üç hedef öne çıkıyor: tecrübeli başsavcıların ve vekillerinin bilgi birikiminden daha fazla yararlanmak, Cumhuriyet savcıları arasındaki iş yükünü daha dengeli dağıtmak ve dosyaların makul sürede sonuçlanmasına katkı sağlamak. Bakan ayrıca vatandaşların adalet hizmetlerine daha hızlı erişmesini ve soruşturma ile yargılamalardaki gecikmelerin önlenmesini amaçladıklarını söyledi. Gürlek açıklamasında şu ifadeyi kullandı: “Yargıda etkinliği artıracak, adaletin zamanında tecellisini sağlayacak adımları kararlılıkla atıyoruz.”

Aynı açıklama Nefes, Sabah ve İşçi Haber gibi haber sitelerinde 22 Ekim akşamı yer aldı. Bu haber metni, birincil kaynak olarak bakanlığın kendi duyurusuna dayanıyor; haber sitelerinin yayınları ikincil kaynak niteliğinde.

Başsavcı ve başsavcı vekilinin mevcut görevleri

5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, Cumhuriyet başsavcılığının görevlerini sayıyor. Buna göre başsavcılık soruşturma yapar veya yaptırır, kamu davasının açılmasına yer olup olmadığına karar verir, yargılamayı kamu adına izler ve kanun yollarına başvurur.

Aynı kanun başsavcı vekilinin görevlerini de düzenliyor. Başsavcı vekili, başsavcının verdiği işleri yerine getirir, adli işlemleri yapar ve duruşmalara katılır. Cumhuriyet savcıları ise adli göreve ilişkin işlemleri yapmak, duruşmalara katılmak ve kanun yollarına başvurmak gibi görevlerin yanında başsavcının verdiği adli ve idari görevleri de yerine getirir.

Başka bir deyişle başsavcı ve vekilleri kanun düzeyinde zaten adli işlemlerle ilişkili görevler taşıyor. HSK'nın ilke kararı bu görevlerin uygulamada hangi esaslarla ve hangi ölçüde yerine getirileceğini belirleyen bir düzenleme olarak anlatılıyor. Kararın başsavcıların adli iş yükünü hangi oran veya usulle üstleneceğine dair ayrıntıları bakanlık duyurusunda yer almıyor.

HSK ilke kararı ne anlama geliyor?

İlke kararları, Hâkimler ve Savcılar Kanunu çerçevesinde HSK'nın hâkim ve savcıların görev ve atamalarına ilişkin uygulamayı yönlendirmek için aldığı genel nitelikli kararlardır. Bunlar kanunun yerine geçmez; kanundaki yetki ve görev dağılımının içinde, uygulamaya yön verir. Bu nedenle başsavcıların ve vekillerinin adli işlere katılımı, kanundaki görev tanımlarının dışına çıkan yeni bir yetki doğurmaz. Dosyaların kime verileceği, kanun ve ilke kararı çerçevesinde başsavcılıklarda belirlenecek.

Bakanlığın duyurusunda ilke kararlarının sayısı, tam metni, yayım tarihi ve yürürlük tarihi belirtilmiyor. 22 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de HSK Genel Kurulunun bir kararı yayımlandığı bazı haber sitelerinde yer aldı; ancak bu kararın Bakan'ın açıkladığı ilke kararlarıyla aynı olup olmadığı haberlerde açıkça belirtilmediği için bu haberde ilişkilendirilmedi.

Uygulamada ne değişebilir?

Açıklanan hedefe göre özellikle asliye ceza mahkemeleri nezdinde teşkilatlanan başsavcılıklarda, başsavcı ve vekillerinin de soruşturma dosyalarıyla ve duruşmalarla doğrudan ilgilenmesi bekleniyor. Böylece savcılar arasındaki iş dağılımının daha dengeli olması amaçlanıyor. Düzenlemenin hangi başsavcılıkları kapsadığı, başsavcıların hangi türde dosyalara bakacağı ve idari görevlerle adli görevlerin nasıl dengeleneceği ilke kararının tam metni yayımlandığında netleşecek.

Vatandaşlar ve şüpheliler açısından kanunda öngörülen usul güvenceleri ve başvuru yolları bu açıklamayla değişmiş görünmüyor. Soruşturma dosyasını kimin yürüttüğü, ilgili başsavcılığın iş bölümü kararıyla belirlenmeye devam edecek. Tutuklama, adli kontrol veya soruşturmaya ilişkin itirazlar ise ilgili kanunlardaki süre ve merciler çerçevesinde yapılacak.

Süreç bundan sonra nasıl işleyecek?

İlke kararlarının tam metninin resmî kaynaklardan yayımlanması, yürürlük tarihinin ve kapsamının belirlenmesi ve başsavcılıkların iş dağılımı planlarını buna göre güncellemesi bekleniyor. Uygulamanın dosya sürelerine etkisi ise ancak bir süre sonra, adli istatistikler ve HSK ile bakanlığın ileride yapacağı açıklamalar üzerinden değerlendirilebilecek. Bakan Gürlek, vatandaş odaklı reform çalışmalarının süreceğini de açıkladı.