Akbank Rekabet Soruşturmasında 1,71 Milyar Lirayla Uzlaştı: Bankalar Arası Çalışan Anlaşmaları Neden Yasak, Uzlaşma Ne Demek, Çalışan Ne Yapabilir?

Akbank, Rekabet Kurumu'nun işgücü piyasasına yönelik yürüttüğü soruşturmayı uzlaşma usulüyle sonuçlandırmak için 1,71 milyar lira idari para cezası ödeyeceğini Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) bildirdi. Peki bankaların birbirinin personelini almaması neden ceza konusu, "uzlaşma" bankaya ne kazandırıyor ve bu dosyada işini değiştiremediğini düşünen bir çalışan ne yapabilir?

Ne oldu?

Akbank'ın KAP'a yaptığı özel durum açıklamasını aktaran ekonomi basınına göre banka, Rekabet Kurulu ile uzlaşma yoluna gitti ve soruşturma kendisi bakımından 1,71 milyar liralık idari para cezasıyla kapanacak. Gedik Yatırım da banka hakkındaki notunda soruşturmanın uzlaşma yoluyla sonuçlandırılacağını ve böylece belirsizliğin ortadan kalktığını yazdı. Soruşturmanın konusu işgücü piyasası: yani rakip işverenlerin çalışanlar üzerinden birbirleriyle rekabet etmemesi.

Rekabet Kurumu Şubat 2026'da üç sektörde 26 şirket hakkında işgücü piyasasına yönelik soruşturma açmış, bankaların da bu şirketler arasında olduğu haberlere yansımıştı. Kurul'un bu konudaki gerekçeli kararı henüz yayımlanmadı; bu nedenle Akbank'a hangi somut davranışların isnat edildiği şimdilik kamuya açık değil.

Rakibin çalışanını almamak neden yasak?

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi, rekabeti engelleyen, bozan ya da kısıtlayan anlaşmaları ve uyumlu eylemleri yasaklıyor. Bu hüküm genellikle fiyat kartelleri için bilinir, ama Kurul son yıllarda aynı mantığı emek piyasasına da uyguluyor. İki şirketin "birbirimizin çalışanına teklif yapmayalım" ya da "zam oranlarını birlikte belirleyelim" diye anlaşması, çalışanın daha iyi koşullar için iş değiştirme imkânını daraltıyor. Kurul bunu, ürün fiyatında anlaşmanın işgücündeki karşılığı olarak görüyor.

Bu yaklaşım yeni değil. Kurul, işgücü piyasasındaki centilmenlik anlaşmalarına ilişkin ilk kapsamlı dosyasında 16 teşebbüse toplam 151 milyon 148 bin lira ceza vermişti. Bankacılık dosyası, bu çizginin finans sektörüne de taşındığını gösteriyor.

Ayrım önemli: Bir çalışanın iş sözleşmesine konan rekabet yasağı, Türk Borçlar Kanunu'nun iş sözleşmesine ilişkin hükümlerine tabi ve çalışanın kendi imzasıyla kabul ettiği bir sınırlama. Rekabet Kurulu'nun baktığı ise işverenlerin kendi aralarında, çalışanın haberi olmadan yaptığı anlaşmalar.

Uzlaşma nedir, bankaya ne kazandırır?

Uzlaşma, 2020'de 7246 sayılı Kanun'la 4054 sayılı Kanun'a eklenen 43. maddede düzenleniyor. Soruşturma başladıktan sonra, soruşturma raporu taraflara resmî olarak tebliğ edilene kadar, şirket ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ederek Kurul'la uzlaşabiliyor.

Bankanın tercihi bir tür hesap: daha yüksek bir cezaya ve yıllar sürebilecek bir davaya karşı, ihlali kabul edip indirimli ve kesin bir rakamla dosyayı kapatmak. 1,71 milyar liranın indirimden önce ne kadar olduğu açıklanmadı.

Diğer bankalar için ne değişiyor?

Uzlaşma yalnızca uzlaşan şirketi bağlıyor. Soruşturma, uzlaşmayan teşebbüsler için olağan usulle sürüyor: soruşturma raporu, savunmalar, sözlü savunma toplantısı ve nihai karar. Bu şirketler ihlali reddedebilir ve Kurul ceza verirse kararı idari yargıya taşıyabilir. Bir şirketin uzlaşmış olması, ötekilerin de ihlal yaptığı anlamına gelmiyor; her teşebbüs için ayrı değerlendirme yapılması gerekiyor.

Uzlaşma yolu ise süreli. Soruşturma raporu tebliğ edildikten sonra bu kapı kapanıyor; dosyadaki diğer şirketlerin de bu süre içinde karar vermesi gerekecek.

Çalışan ne yapabilir?

4054 sayılı Kanun'un 57. maddesi, rekabeti kısıtlayan anlaşmalarla başkalarına zarar verenlerin bu zararı tazmin etmesini öngörüyor. 58. madde ise zarar tarafların anlaşmasından ya da ağır ihmalinden doğmuşsa hâkimin, uğranılan maddi zararın, elde edilen ya da elde edilmesi muhtemel kârın üç katı oranında tazminata hükmedebileceğini söylüyor.

Kâğıt üzerinde, işverenler arası bir anlaşma yüzünden daha iyi bir iş teklifinden mahrum kaldığını ya da ücreti baskılandığını ispat eden çalışan bu yola başvurabilir. Pratikte iki zorluk var. Birincisi ispat: zararın anlaşmadan kaynaklandığını, örneğin bir teklifin anlaşma yüzünden geri çekildiğini göstermek gerekiyor. İkincisi içtihat: Türkiye'de çalışanların işverenler arası rekabet ihlali nedeniyle tazminat aldığı yerleşik bir mahkeme uygulaması yok. Uzlaşmada ihlalin şirketçe kabul edilmiş olması, böyle bir davada delil olarak öne sürülebilir; ama mahkemeyi otomatik olarak bağlayıp bağlamadığı henüz denenmedi.

Daha önce sitede çalışma şartları ağırlaştırılan banka çalışanının kıdem tazminatı hakkını ele almıştık; o dosyada olduğu gibi, bu tür taleplerde yazışmalar, teklif e-postaları ve mülakat kayıtları belirleyici olacak.

Bundan sonra ne olacak?

• Kurul'un gerekçeli kararı yayımlandığında Akbank'ın hangi uygulamalar nedeniyle uzlaştığı netleşecek.
• Soruşturmadaki diğer şirketler ya uzlaşacak ya da savunma sürecine girecek.
• Kurul, işgücü dosyalarında şirketlere genellikle uyum programı ve çalışanlara yönelik iç kurallar konusunda da beklenti bildiriyor; sektörde İK politikalarının gözden geçirilmesi beklenebilir.