CHP İstanbul İl Kongresi Davası Nisan 2027'ye Kaldı: Mahkeme Neden Yargıtay'ı Bekliyor, Temyizden Vazgeçme Ne Değiştirdi?

CHP'nin üç yıl önceki İstanbul İl Kongresi'ni iptal ettirmek için açılan dava, bugün yine sonuçlanmadı. İstanbul 45. Asliye Hukuk Mahkemesi 16 Ekim 2026'daki duruşmada, partinin kurultayına ilişkin dosyanın Yargıtay'dan dönmesini beklemeye karar verdi ve yargılamayı 30 Nisan 2027'ye erteledi. DHA'nın aktardığı ara karar kısa ama arkasında iki soru var: Bir hukuk mahkemesi neden başka bir davayı bekler, ve CHP yönetimi temyizden vazgeçtiğini açıkladığı hâlde kurultay dosyası neden hâlâ Yargıtay'da görünüyor?

Duruşmada ne oldu?

Dava, il delegesi Özlem Erkan tarafından açıldı. Erkan, 8 Ekim 2023'te yapılan ve Özgür Çelik'in il başkanı seçildiği 38. Olağan İstanbul İl Kongresi ile kongrede alınan kararların iptalini, il başkanı, il yönetim kurulu ve il disiplin kurulunun görevden alınmasını istiyor.

Bugünkü duruşmaya taraf vekilleri e-duruşma yoluyla katıldı. Davacı vekili Av. İlkay Orhan dilekçelerini tekrarlayarak davanın kabulünü istedi. CHP Genel Başkanlığı vekili Av. Merve Yaren Hancerkıran ise Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin dosyasının Yargıtay'da temyiz incelemesinde olduğunu, bu dosyanın sonucunda eldeki davanın konusuz kalacağını söyleyerek bekletme talep etti.

Mahkeme bu talebi yerinde buldu. Ara karara göre Ankara BAM 36. Hukuk Dairesi dosyasının Yargıtay'dan dönüşü beklenecek, İstanbul 72. Asliye Ceza Mahkemesi'ndeki dosyanın akıbeti de bir sonraki duruşmadan iki hafta önce sorulacak. Duruşma 30 Nisan 2027'ye ertelendi.

Davanın geçmişi: tedbir, geçici kurul ve kaldırılma

Bekletici sorun nedir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 165. maddesine göre bir davada hüküm verilebilmesi kısmen ya da tamamen başka bir davaya bağlıysa, mahkeme o davanın sonuçlanmasına kadar yargılamayı bekletebilir. Uygulamada buna "bekletici sorun" deniyor. Amaç, aynı hukuki ilişki hakkında birbiriyle çelişen kararların çıkmasını önlemek.

Buradaki bağ şu: Kurultay dosyasında Bölge Adliye Mahkemesi, 2023 kurultayını ve sonrasındaki kurultayları mutlak butlanla batıl saymış, Kemal Kılıçdaroğlu'nun genel başkanlığa dönmesine hükmetmişti. Bu karar kesinleştiğinde parti yeni bir kongre ve kurultay takvimine girecek. İl örgütü yeniden seçilirse, 2023'te seçilen il yönetiminin görevden alınmasını isteyen dava pratikte anlamını yitirebilir. CHP vekilinin "konusuz kalma" itirazı bu düşünceye dayanıyor. HMK'nın 331. maddesi, dava konusuz kaldığında esas hakkında karar verilmeyeceğini, yargılama giderlerinin davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre paylaştırılacağını düzenliyor.

Bekletme kararı davacının talebini reddetmek anlamına gelmiyor. Mahkeme, kurultay dosyasının sonucunu gördükten sonra davayı esastan karara bağlayabilir ya da konusuz kaldığına hükmedebilir.

Temyizden vazgeçildiyse dosya neden Yargıtay'da?

Kurultay dosyasında bazı parti üyeleri 25 Ağustos'ta, CHP Genel Merkezi de 16 Eylül'de temyizden vazgeçtiğini açıkladı. Sözcü Müslim Sarı, açıklamasında diğer dört davacının da temyizden vazgeçtiğini, amaçlarının kararın bir an önce kesinleşmesi ve partinin hukuki tartışma olmadan kongre ve kurultaya gitmesi olduğunu söylemişti.

Ancak bir kanun yolundan vazgeçmek, dosyanın kendiliğinden geri dönmesi demek değil. Vazgeçme dilekçesi dosyanın bulunduğu Yargıtay dairesine verilir; daire bu talebi değerlendirip temyiz incelemesine yer olmadığına karar verir ve dosyayı geldiği mahkemeye geri gönderir. Kesinleşme şerhi ancak bundan sonra verilir. Dosyada birden fazla temyiz eden varsa her birinin vazgeçip vazgeçmediği ayrı ayrı değerlendirilir.

Kamuoyuna yansıyan bilgilerden, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin vazgeçme talepleri hakkında karar verip vermediği ya da tüm temyiz başvurularının geri alınıp alınmadığı anlaşılmıyor. CHP vekilinin bugün mahkemeye dosyanın "temyiz incelemesinde" olduğunu söylemesi, işlemin henüz tamamlanmadığına işaret ediyor. Yargıtay'dan bu konuda yazılı bir açıklama yok.

Mutlak butlan ile iptal arasındaki fark

Siyasi Partiler Kanunu'nun 121. maddesi, kanunda hüküm bulunmayan konularda Türk Medeni Kanunu ve Dernekler Kanunu hükümlerinin uygulanacağını söylüyor. Türk Medeni Kanunu'nun 83. maddesi genel kurul kararlarına karşı iptal davası için kısa süreler öngörüyor: kararı öğrenme tarihinden itibaren bir ay ve her hâlde karar tarihinden itibaren üç ay. Mutlak butlan iddiası ise bu sürelere bağlı tutulmuyor; kararın baştan hiç hüküm doğurmadığı ileri sürülüyor.

Ankara BAM'ın kurultay kararı bu yorumu esas aldı ve delege iradesinin fesada uğratıldığı sonucuna vardı. Karar, hukukçular arasında tartışmalı. Örneğin eski Adalet Bakanı Prof. Dr. Hikmet Sami Türk, Siyasi Partiler Kanunu'nun 21. maddesinin kongre seçimlerine itiraz için seçim kurullarını yetkili kıldığını, bu nedenle mahkemelerin kongre seçimlerini mutlak butlanla geçersiz sayamayacağını savunuyor. İl kongresi davası da bu tartışmanın gölgesinde ilerliyor.

Bundan sonra ne olacak?

• Yargıtay dosyayı geri gönderirse: Kurultay kararı kesinleşir. İstanbul'daki mahkeme 30 Nisan 2027'de bu sonucu dikkate alarak davanın konusuz kalıp kalmadığını değerlendirir.
• Yargıtay esastan inceleme yaparsa: Bekleyen bir temyiz başvurusu kaldığı anlaşılırsa daire, Bölge Adliye Mahkemesi kararını onayabilir ya da bozabilir. İl kongresi davası bu sonuca göre şekillenir.
• Ceza dosyası: Mahkeme, İstanbul 72. Asliye Ceza Mahkemesi'ndeki dosyanın durumunu da soracak. Ceza mahkemesinin kusur ve sorumluluk değerlendirmesi hukuk hâkimini kural olarak bağlamaz, ancak kesinleşmiş maddi olgu tespitleri dikkate alınır.

Şu aşamada İstanbul İl Kongresi'nin geçersiz olduğuna dair bir mahkeme kararı yok; dava devam ediyor ve tarafların iddiaları mahkemenin değerlendirmesini bekliyor.