Duruşmadaki Savunma Sözleri Suç Olur mu? İmamoğlu Hakkındaki Yeni Soruşturma ve TCK 128

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, tutuklanmasının ardından görevden uzaklaştırılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu hakkında, 15 Ekim 2026'da İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yaptığı savunmadaki sözleri nedeniyle soruşturma başlattı. Başsavcılığın duyurusuna göre soruşturma, "kamu davasına esas soruşturmayı yürüten yargı mensuplarını hedef alan ifadeler" nedeniyle "kamu görevlilerine görevi nedeniyle aleni hakaret" suçundan resen açıldı. Olay, hukukçuların uzun süredir tartıştığı bir soruyu yeniden gündeme getirdi: Sanık, mahkeme önünde kendini savunurken söylediği sözler yüzünden yargılanabilir mi?

Ne oldu?

Basına yansıyan bilgilere göre "İmamoğlu çıkar amaçlı suç örgütü" adıyla bilinen ve 436 sanığın yargılandığı davanın 99. duruşması 15 Ekim'de Silivri'deki Marmara Cezaevi karşısındaki salonda görüldü. İmamoğlu savunmasında iddianamedeki suçlamaları reddetti, örgüt bulunmadığını ve kamu zararı tespit edilmediğini savundu. Aynı gün akşam saatlerinde Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, savunma sırasında soruşturmayı yürüten savcıları hedef aldığını değerlendirdiği sözler için soruşturma başlattığını açıkladı. Duruşma, savunmanın sürmesi için 16 Ekim'e ertelendi.

Duruşmayı salonda izleyen Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Medyascope'a yaptığı değerlendirmede "Bu iddianameyi yazanlara hak ettiklerinin 10'da 1'ini bile söylemedi" dedi ve soruşturmayı başlatanların kendi kusurlarını örtmeye çalıştığını savundu. Başsavcılık açıklamasında ise soruşturmaya konu sözlerin tam metni paylaşılmadı. İmamoğlu'nun avukatlarından soruşturmaya ilişkin ayrı bir açıklama, bu yazının hazırlandığı saatte basına yansımamıştı.

Hakaret suçunun kamu görevlisine karşı işlenmesi

Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrası, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmeyi ya da sövmeyi üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırıyor. Aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendine göre suç kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenirse cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. Hakaretin alenen işlenmesi hâlinde ise dördüncü fıkra uyarınca ceza altıda bir oranında artırılır. Duruşmalar kural olarak herkese açık olduğundan, salonda söylenen bir sözün aleniyet şartını taşıdığı kabul ediliyor.

Savcılığın şikâyet beklemeden harekete geçmesinin nedeni TCK'nın 131. maddesi. Hakaret suçunun soruşturulması kural olarak mağdurun şikâyetine bağlı; ancak kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret bu kuralın dışında tutulmuş. Bu nedenle savcılık, sözlerin muhatabı olan yargı mensuplarının ayrıca şikâyetçi olmasını beklemeden resen soruşturma yürütebiliyor.

Savunma dokunulmazlığı: TCK 128 ne diyor?

Kanun koyucu, mahkemede kendini savunan kişinin karşı taraf ya da yargılamayı yapanlar hakkında ağır sözler söylemek zorunda kalabileceğini öngörmüş. TCK'nın 128. maddesine göre yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında kişilerle ilgili somut isnatlarda ya da olumsuz değerlendirmelerde bulunulması hâlinde ceza verilmez. Maddenin ikinci cümlesi ise iki şart koyuyor: İsnat ve değerlendirmelerin gerçek ve somut vakıalara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir.

Bu iki şart, somut olayda tartışmanın merkezinde olacak. Bir sanığın iddianameyi "delilsiz" ya da "hukuka aykırı" bulduğunu söylemesi, delillerin nasıl toplandığını eleştirmesi veya soruşturmayı yürütenlerin tarafsızlığından kuşku duyduğunu somut olaylara dayanarak dile getirmesi, savunmanın doğal parçası sayılıyor. Buna karşılık doğrudan sövme niteliğindeki ifadeler ya da davanın konusuyla bağlantısı kurulamayan kişisel saldırılar 128. maddenin korumasından yararlanamıyor. Sözlerin hangi gruba girdiği, savcılığın ve dava açılırsa mahkemenin, ifadeleri savunmanın bütünü içinde değerlendirmesiyle belirlenecek.

Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi boyutu

Anayasa'nın 36. maddesi herkese yargı mercileri önünde iddia ve savunmada bulunma hakkı tanıyor. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesi adil yargılanma hakkını, 10. maddesi ise ifade özgürlüğünü güvence altına alıyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sanığın ve müdafinin duruşmadaki sözleri nedeniyle verilen cezaları incelerken, sözlerin savunma bağlamında söylenip söylenmediğine, olgusal bir temele dayanıp dayanmadığına ve verilen cezanın savunmayı caydırıcı etki doğurup doğurmadığına bakıyor. Yargı mensuplarının kamu güvenini koruyan bir korumaya sahip olduğunu da kabul ediyor. Yani ölçü, hem savunmanın serbestçe yapılabilmesini hem de yargı görevinin hakaretten korunmasını birlikte gözetmek.

Soruşturma bundan sonra nasıl ilerler?

Soruşturma aşamasında savcılık önce şüphelinin ifadesini alır. İmamoğlu tutuklu olduğu için ifade, bulunduğu ceza infaz kurumunda ya da talimat yoluyla alınabilir. Ardından duruşma tutanakları ve varsa ses ve görüntü kayıtları incelenir. Savcılık, sözlerin TCK 128 kapsamında kaldığı veya suç unsuru taşımadığı kanaatine varırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; bu karara karşı, sözlerin muhatabı olan kişiler sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. Yeterli şüphe bulunduğu sonucuna varılırsa iddianame düzenlenir ve dava, cezanın üst sınırı nedeniyle asliye ceza mahkemesinde görülür.

Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret, şikâyete bağlı olmadığı için uzlaştırma kapsamında da değil. Mahkûmiyet hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da hapis cezasının ertelenmesi gibi kurumlar ancak kanuni şartlar varsa uygulanabilir. Bu aşamaların hiçbiri henüz gerçekleşmedi; şu an yalnızca bir soruşturma var ve İmamoğlu, hem bu dosyada hem de ana davada kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmadığı için masumiyet karinesinden yararlanıyor.

Ana davaya etkisi var mı?

Yeni soruşturma ayrı bir dosya olarak yürüyecek ve İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki yargılamanın akışını hukuken durdurmuyor. Savunma hakkı açısından ise bu tür soruşturmaların sanıklar ve avukatlar üzerinde çekinceye yol açabileceği tartışılıyor. Yargı mensuplarına yönelik sözlerin hangi noktada eleştiriden çıkıp suça dönüştüğü, bu dosyada savcılığın vereceği kararla somutlaşacak.