İstanbul Üniversitesi'nin Yeni Lisansüstü Yönetmeliği Resmî Gazete'de

İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, 18 Ekim 2026 Pazar günü 33404 sayılı Resmî Gazete'nin yürütme ve idare bölümünde yayımlandı. Metin, üniversiteye bağlı enstitülerde yürütülen tezli ve tezsiz yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlik programlarının usul ve esaslarını belirliyor. Yönetmelik, öğrencileri, adayları ve akademisyenleri doğrudan ilgilendiriyor.

Resmî Gazete'de ne yayımlandı?

Yönetmelik, İstanbul Üniversitesi adına yayımlandı. Gazetede "değişiklik yapılmasına dair" başlığıyla değil, tam metin yönetmelik olarak yer alıyor. Daha önceki düzenleme, 10 Ocak 2026 tarihli ve 33133 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle güncellenmişti. Bu değişikliklerde, örneğin yatay geçiş için aranan asgari not yükseltilmiş, bazı öğrenciler için AGNO hesabına ilişkin geçici hüküm eklenmişti.

Bu haber hazırlanırken yönetmeliğin yalnızca ilk bölümlerine ulaşılabildi. Yürürlük tarihi, yürürlükten kaldırılan metin ve geçiş hükümleri bu kısımda görünmüyor. Bu başlıklar için Resmî Gazete'deki tam metin esas alınmalı.

İlk maddeler neleri düzenliyor?

Birinci madde amacı, enstitülerde yürütülen lisansüstü eğitim ve öğretimin esaslarını düzenlemek olarak tanımlıyor. İkinci madde kapsamı aynı çerçevede çiziyor. Dayanak maddesi, 4 Kasım 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 14. ve 44. maddelerini gösteriyor. Güncel birleştirilmiş metinde dayanak olarak yalnızca 44. madde yer alıyordu.

Tanımlar bölümünde AGNO, AKTS, ALES, YDS ve YÖKDİL gibi kısaltmalar açıklanıyor. İntihal, başkalarının özgün fikir, yöntem, veri veya eserlerini bilimsel kurallara uygun atıf yapmadan kendi eseri gibi göstermek olarak tanımlanıyor. "Eşdeğer diploma programı" ise adı aynı olan ya da enstitü yönetim kurulunca içeriğinin en az yüzde 80'i aynı olduğu belirlenen programları ifade ediyor. Temel tıp puanı, TUS'taki Temel Tıp Bilimleri Testi-1 standart puanının 0,7 ve Klinik Tıp Bilimleri Testi standart puanının 0,3 ile çarpılıp toplanmasıyla hesaplanıyor.

Akademik takvim ve programlar

Lisansüstü akademik takvimi, enstitülerin önerisi üzerine Senato kararıyla belirleniyor. Takvimde eğitimin başlangıç ve bitiş tarihleri, yarıyıl veya yıl sonu sınavları, katkı payı ve öğrenim ücretinin yatırılma tarihleri ile kayıt yenileme dönemleri yer alıyor. Eğitim yılı güz ve bahar yarıyıllarından oluşuyor. Bir yarıyıl, ara sınavlar dahil on dört hafta sürüyor.

Lisansüstü eğitim dört program türünden oluşuyor: tezli yüksek lisans, tezsiz yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlik. Birinci öğretimde dört türün hepsi açılabiliyor. İkinci öğretimde yalnızca tezli ve tezsiz yüksek lisans, uzaktan eğitimde ise yalnızca tezsiz yüksek lisans yürütülüyor. Kontenjanlar genel ve yurt dışı olarak ikiye ayrılıyor. Genel kontenjan, kabul koşullarını sağlayan Türk ve yabancı uyruklu adaylara açık.

Çift kayıt kuralı korunuyor. Tezsiz yüksek lisans programları hariç, aynı anda birden fazla yurt içi lisansüstü programa kayıt yaptırılamıyor ve devam edilemiyor. Üniversitenin 2026-2027 güz dönemi duyurusunda da aday öğrencilere, başka bir üniversitede tezli yüksek lisans veya doktora kaydı varsa kesin kayıt tarihleri içinde ilişiğin kesilmesi hatırlatılmıştı. Duyuruda eski yönetmeliğin 5/3 maddesine atıf yapılıyor. Yeni metinde aynı kural altıncı maddenin üçüncü fıkrasında yer alıyor. Yönetmelik yürürlüğe girdiğinde atıf numaraları değişebilir.

Hukuki çerçeve: kanun, ÜAK ve üniversite yönetmeliği

Üniversite yönetmelikleri ikincil mevzuattır. Dayanaklarını 2547 sayılı Kanun'dan alır ve kanuna aykırı olamaz. Kanun, enstitüyü birden fazla benzer ve ilgili bilim dalında lisans üstü eğitim, bilimsel araştırma ve uygulama yapan bir yükseköğretim kurumu olarak tanımlıyor. Lisansüstü öğretimin genel esasları ise Üniversitelerarası Kurul'un çıkaracağı yönetmeliklerle belirleniyor. Üniversiteler bu genel çerçevenin içinde kendi uygulama kurallarını koyuyor. Önceki İstanbul Üniversitesi metninde de ALES, yabancı dil gibi asgari puanlar, Üniversitelerarası Kurul yönetmeliğindeki asgari puanlardan az olmamak üzere enstitü yönetim kurulu önerisi ve Senato kararıyla belirleniyordu.

Bu yapı pratikte şu anlama geliyor: Enstitü ve Senato kararları yönetmeliğe, yönetmelik de kanuna ve Üniversitelerarası Kurul'un genel düzenlemesine uygun olmak zorunda. Bir öğrenci ya da aday, kendisine uygulanan işlemin bu hiyerarşiye uygun olup olmadığını sorgulayabilir.

Öğrenci, aday ve akademisyen ne yapmalı?

Mevcut öğrenciler, yönetmeliğin yürürlük ve geçiş hükümlerini okuyarak hangi kayıt yılının hangi metne tabi olduğunu kontrol etmeli. Önceki değişikliklerde de bazı hükümlerin yalnızca belirli yıllarda kayıt olanlara uygulandığı görülmüştü. Adaylar başvuru kılavuzlarını ve enstitülerin ilanlarını yeni metinle birlikte izlemeli. Danışman olarak görev yapan akademisyenler ise kontenjan, danışmanlık ve tez süreçlerine ilişkin hükümleri incelemeli.

Kayıt, sınav notu, ilişik kesme gibi bireysel işlemlerde uyuşmazlık çıkarsa önce enstitüye yazılı başvuru yapılabilir. Sonuç alınamazsa işlemin iptali için idare mahkemesinde dava açılabilir. Dava açma süresi kısa olduğundan, işlemin tebliğ ya da öğrenme tarihi not edilmeli. Bu tür idari işlemlere karşı başvuru yolları için hukuki destek alınabilir.

Süreç bundan sonra nasıl işleyecek?

Yönetmeliğin yürürlük tarihi metnin son maddelerinde belirtilecek. O tarihe kadar yürürlükteki düzenleme uygulanmaya devam eder. Üniversite, akademik takvimi ve başvuru kılavuzlarını yeni metne göre güncelleyebilir. Enstitü yönetim kurulları ve Senato, yönetmelikte kendilerine bırakılan konularda ayrıca karar alabilir. Üniversitenin resmî duyuruları ve Resmî Gazete'deki tam metin, uygulamanın ayrıntıları için başvurulacak asıl kaynaklar.