Mekke Anlaşması Kanun Teklifinin İlk Maddesi TBMM'de Kabul Edildi

TBMM Genel Kurulu, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026'da imzalanan Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifinin birinci maddesini 5 Kasım 2026 gece yarısından sonra kabul etti. CHP Grup Başkanı, grup adına yaptığı konuşmada anlaşmaya olumlu oy vereceklerini açıkladı. Birleşim, kalan maddelerin görüşülmesi için aynı gün saat 14.00'e ertelendi.

Mekke Anlaşması teklifinin ilk maddesi Genel Kurul'da nasıl kabul edildi?

Birinci madde, 4 Kasım 2026 akşamı başlayan görüşmelerin ardından 5 Kasım'da saat 00.25 ile 00.30 arasında kabul edildi. Bu saat bilgisi Sabah ve Anka Haber'in yayımladığı haberlere dayanıyor. Odatv'un 5 Kasım 2026 saat 01.33'te yaptığı paylaşımdaki "ilk madde gece kabul edildi" bilgisi bu haberlerle uyuşuyor.

Teklifin tümü üzerindeki görüşmeler tamamlandıktan sonra maddelere geçildi. Birinci maddenin kabulünün ardından birleşimi yöneten TBMM Başkanvekili oturuma ara verdi ve birleşimi saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı. Dolayısıyla teklifin diğer maddeleri ve tümü henüz oylanmış değil. Nefes'in haberinde, görüşmeler sırasında iktidar sıralarındaki katılımın düşük kaldığı da aktarıldı.

Teklif Meclis'e ne zaman geldi, hangi aşamalardan geçti?

Kanun teklifi 20 Ekim 2026'da TBMM'ye sunuldu. Dışişleri Komisyonu teklifi 27 Ekim 2026'da AK Parti, MHP ve CHP'nin desteğiyle kabul etti; bu bilgi Bursa Saati'nin haberinde yer alıyor. Cumhuriyet'in daha önce yayımladığı habere göre Genel Kurul görüşmelerinin 5 Kasım Çarşamba günü yapılması planlanıyordu. Görüşmeler ise 4 Kasım akşamı başladı. Bu tarih farkının nedeni incelenen haberlerde açıklanmıyor.

CHP Grup Başkanı anlaşmaya ilişkin neler söyledi?

CHP Grup Başkanı, Genel Kurul'da grubu adına söz aldı ve partisinin anlaşmaya olumlu oy vereceğini bildirdi. Aynı konuşmada anlaşmanın kapsamının geniş tutulduğunu ve tehdit tanımının belirsiz kaldığını söyleyerek çekincelerini de sıraladı. Mansethaber'in aktardığına göre, Anayasa'ya uygunluk konusunu takip edeceklerini de belirtti. Diğer siyasi parti gruplarının tam oylama tercihleri, teklifin tümü oylandığında ortaya çıkacak.

Uluslararası anlaşmaların onaylanması Anayasa'ya göre nasıl işliyor?

Anayasa'nın 90. maddesinin birinci fıkrasına göre, yabancı devletlerle ve uluslararası kuruluşlarla yapılacak anlaşmaların onaylanması, TBMM'nin bunu kanunla uygun bulmasına bağlıdır. Genel Kurul'daki teklif de bu nedenle bir "uygun bulma kanunu" teklifi niteliğinde. Yani Meclis anlaşmanın metnini değiştirmez; onaylanmasının uygun olup olmadığına karar verir.

Aynı maddenin son fıkrası, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası anlaşmaların kanun hükmünde olduğunu, bunlar hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamayacağını düzenliyor. 2004'te eklenen hükme göre, temel hak ve özgürlüklere ilişkin usulüne göre yürürlüğe konulmuş anlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi halinde anlaşma hükümleri esas alınıyor.

Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yurt dışına gönderilmesi için ayrıca karar gerekir mi?

Dışişleri Komisyonu Başkanı, Evrensel'in aktardığına göre, anlaşma kapsamında Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yurt dışına gönderilmesinin Anayasa'nın 92. maddesi uyarınca Meclis'in kabul edeceği bir tezkereyle mümkün olacağını söyledi. Bu görüşe göre anlaşmanın onaylanması, tek başına askerî birliklerin yurt dışına gönderilmesi anlamına gelmiyor. Böyle bir görevlendirme için TBMM'nin ayrıca karar vermesi gerekiyor. Madde metnini bu haber için mevzuat sitesinden ayrıca doğrulayamadık; bilgi komisyon başkanının açıklamasına dayanıyor.

Teklifin yasalaşması için sırada ne var?

Genel Kurul'un 5 Kasım 2026'daki birleşiminde kalan maddelerin görüşülmesi ve ardından teklifin tümünün oylanması gerekiyor. Teklifin kabul edilmesi halinde sıradaki aşamalar Cumhurbaşkanı'nın onayı ve kanunun Resmî Gazete'de yayımlanması olacak. Kanunun ve anlaşmanın yürürlüğe girişi ancak bu yayımla ve anlaşma metnindeki yürürlük hükümleriyle belli olur. Şu an için yürürlükte bir kanun bulunmuyor; yalnızca birinci madde Genel Kurul'dan geçti. Haberi, Genel Kurul görüşmeleri ilerledikçe yeni bilgi gelirse güncelleyeceğiz.