Nükleer Tesislere İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliklerinde Ne Değişti?

Nükleer Düzenleme Kurumu'na ilişkin Nükleer Tesisler, Radyasyon Tesisleri ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Yönetim Sistemi Yönetmeliği ile Nükleer Tesislere İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliğinde yapılan değişiklikler, 2 Ekim 2026 tarihli ve 33388 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Değişiklikler, 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu çerçevesinde nükleer tesislerin yetkilendirme ve yönetim sistemi kurallarını etkiliyor. Bu haber, düzenlemenin yayımlandığı tarihi esas alarak içeriğini ve sonraki hukuki süreci anlatıyor.

Resmî Gazete'de 2 Ekim 2026'da hangi nükleer yönetmelikler değişti?

2 Ekim 2026 Cuma günü yayımlanan 33388 sayılı Resmî Gazete'nin Yürütme ve İdare Bölümü'nde, iki ayrı değişiklik yönetmeliği yer aldı. Biri yönetim sistemine, diğeri nükleer tesislere ilişkin yetkilendirmelere dair. Aynı sayıda turizm amaçlı sportif faaliyet, noterlik ve uçuş kontrol gibi başka alanlara ilişkin düzenlemeler de bulunuyor; bu haber yalnızca nükleer düzenlemeleri kapsıyor. Değişiklikleri yayımlayan birincil kaynak Resmî Gazete'dir. Düzenlemeyi aktaran ekonomi haber siteleri ikincil kaynak olarak kullanıldı.

Yönetim Sistemi Yönetmeliği'nde ne değişti?

Yönetim sistemi değişikliği, tesisi işleten kuruluşun kendi iç yönetim düzenini güvenlik, emniyet ve nükleer güvence gerekleriyle daha açık biçimde bağlıyor. Resmî metne göre yönetmeliğin 27 Nisan 2022 tarihli ve 31822 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan halinde tanımlar bölümü yeniden düzenlendi. "Değişiklik" tanımı yeniden yazıldı. Dereceli yaklaşım, geçici değişiklik ve "güvenlik açısından önemli" kavramlarının tanımları metinde yer alıyor.

Metne göre kalıcı ve geçici değişikliklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi, onaylanması, test edilmesi ve kayıt altına alınması kuruluşun yükümlülüğü olarak düzenleniyor. Haberlere göre yönetmelik, çalışanların hataları yaptırım korkusu olmadan bildirebilmesi için bir mekanizma kurulmasını da öngörüyor. Bu son noktanın madde numarası ve ayrıntısı bu yazıda resmî metinden ayrıca doğrulanmadığı için burada genel çerçevesiyle aktarılıyor.

Yetkilendirmeler Yönetmeliği'ndeki değişiklik neleri kapsıyor?

Yetkilendirmeler Yönetmeliği değişikliği, nükleer tesislerin kurulum ve işletme sürecindeki izin ve bildirim mekanizmasını ayrıntılandırıyor. Yönetmeliğin 17 Mart 2023 tarihli ve 32135 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan halinde "ağır kazalar" ve "bileşen" tanımları eklendi. "Saha onayı" kavramı da başvuru süreci kapsamına alındı.

Haberlere göre tesislerdeki işlemler güvenlik üzerindeki etkilerine göre üç kategoriye ayrıldı. İkinci kategorideki işlemler için uygulamadan en az 20 iş günü önce Kuruma bildirim yapılacak. Saha hazırlama izni başvurularında tesisin yerleşim planı, yapı-sistem-ekipman sınıflandırmaları, saha parametrelerini izleme programı ve inşaat emniyet planı Kuruma sunulacak. Radyoaktif maddelerin çevreye etkileri ile reaktör modülleri arasındaki etkileşim de değerlendirilecek. İmalat izni alınmadan ekipman üretimine başlanamayacak. Kalite planı ve test prosedürlerindeki güncellemeler, en az 10 iş gün boyunca Kurumun değerlendirmesine sunulmadan uygulanamayacak. Bu ayrıntılar haber sitelerinin aktardığı bilgilerdir; uygulayıcıların madde numaralarını ve tam kapsamı Resmî Gazete'deki metinden kontrol etmesi gerekir.

Nükleer yönetmelik değişiklikleri ne zaman yürürlüğe girdi?

Akdeniz Haber'in aktardığına göre değişikliklerin büyük bölümü 2 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. Nükleer tesislerde değişiklik yönetimine ilişkin yetkilendirme hükümleri ise yayım tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girecek. Bu süre resmî metinde madde madde doğrulanmadı. Resmî metin parçasında ilave yükümlülüklerin 31 Aralık 2027 tarihine kadar yerine getirileceğini öngören bir geçiş hükmü de görünüyor. Hükmün hangi maddeye ait olduğu ve kimleri kapsadığı tam metinden doğrulanmadığı için kesin bir yorum yapılmıyor.

7381 sayılı Kanun nükleer tesisler için hangi çerçeveyi çiziyor?

Yönetmeliklerin dayanağı, 5 Mart 2022 tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu'dur. Kanun 8 Mart 2022 tarihli ve 31772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Kanun, nükleer tesis, radyasyon tesisi ve radyoaktif atık tesisi işletmek için Kurumdan lisans alınmasını zorunlu kılıyor. Kanun'un 5. maddesine göre yetkilendirilen tüzel kişiler, verilen yetkinin koşulları çerçevesinde faaliyet sırasında radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyeti sağlamakla yükümlü. 6. madde ise nükleer tesislerin kurulacağı sahanın Kurumun onayına tabi olduğunu düzenliyor. Kurum, radyasyondan korunma, güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceyi dikkate alarak başka onaya tabi hususlar da belirleyebiliyor. Yönetmelikteki "saha onayı" ve başvuru süreci düzenlemeleri bu çerçevede okunuyor.

Kanun'un 25. maddesi idari yaptırımları düzenliyor. Bu yönetmelik değişikliklerinde yeni bir ceza hükmü tespit edilmedi. Yükümlülüklere uyulmaması halinde uygulanacak yaptırımlar için kanundaki genel hükümler geçerli.

Sonraki hukuki süreç nasıl işler, işletmeciler ne yapmalı?

Yönetmelik değişiklikleri, yürürlüğe girdikleri ölçüde başvuru yapan ve yetkili tüzel kişileri bağlıyor. Lisans, saha onayı, imalat izni veya değişiklik bildirimi süreci yürüten kuruluşlar, hangi işlemlerin hangi kategoriye girdiğini ve bildirim sürelerini Kurumun resmî yayımladığı metinden kontrol etmeli. Yönetmeliklere karşı idari yargıda iptal davası açılması mümkün. Genel kural olarak dava süresi, düzenlemenin yayımından itibaren işler; ilgililerin süreyi ve yetkili mahkemeyi güncel mevzuattan doğrulaması gerekir. Araştırmada bu iki değişikliğe ilişkin bir Danıştay ya da Anayasa Mahkemesi kararı bulunamadı. Yayım tarihinden bugüne (23 Ekim 2026) yönetmeliklerin iptal edildiğine veya yeniden değiştirildiğine dair bir bilgiye ulaşılmadı. Ancak bugünkü yürürlük durumu ayrıca teyit edilmedi; güncel metin için Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr izlenmeli.