Serin-2 Apartmanı Dosyasında 3 Eski Belediye Çalışanına Dava: Deprem Davalarında Kamu Görevlisinin Sorumluluğu ve Ailelerin Hakları

Diyarbakır'da 6 Şubat 2023 depremlerinde yıkılan ve 77 kişiye mezar olan Serin-2 Apartmanı'yla ilgili yeni bir dava açıldı. Bu kez sanık sandalyesine binanın yapıldığı ya da denetlendiği dönemde belediyede görev yapan 3 çalışan oturacak. Binayla ilgili başka sanıkların yargılandığı dava ise sürüyor. Dosya, deprem davalarında sık sorulan soruyu yeniden gündeme getirdi: Yıkılan binada müteahhitin yanında kamu görevlisi hangi gerekçeyle yargılanır ve aileler hangi yollara başvurabilir?

Ne oldu?

Yerel ve ulusal basında yer alan haberlere göre, Serin-2 Apartmanı'na ilişkin soruşturmada dönemin 3 belediye çalışanı hakkında kamu davası açıldı. Binayla ilgili ilk davada yargılama sürüyor; dosyaya yakın zamanda yeni bir bilirkişi raporu da girdi. Bu yazıda sanıkların adlarına yer verilmedi. Yeni davanın mevcut dosyayla birleştirilip birleştirilmeyeceği, mahkemenin değerlendireceği bir usul meselesi. Ceza Muhakemesi Kanunu, aynı olaydan doğan bağlantılı davaların birlikte görülmesine imkân tanıyor.

Kamu görevlisi neden yargılanıyor?

Bir binanın yapı ruhsatı, proje onayı, yapı denetimi ve iskân aşamalarında belediyenin imar birimleri devrede. Savcılıklar deprem dosyalarında yalnızca müteahhit, proje müellifi ve yapı denetim görevlilerine değil, ruhsat ve denetim sürecinde imzası bulunan ya da denetim yükümlülüğünü yerine getirmediği değerlendirilen kamu görevlilerine de yöneliyor. Sorumluluğun dayanağı, görevlinin projeye aykırılığı görmesi ve engellemesi gerekirken bunu yapmaması iddiası. Bunun ispatı bilirkişi raporlarına dayanıyor: Yıkılmada hangi kusurun ne ölçüde payı olduğu, o kusurun hangi aşamada fark edilebileceği gibi sorular, sanıkların sorumluluğunu belirleyecek.

Kamu görevlileri hakkında görevleriyle ilgili suçlarda soruşturma yapılabilmesi için 4483 sayılı Kanun uyarınca soruşturma izni aranıyor. Bu izin süreci, deprem dosyalarında kamu görevlilerine yönelik davaların müteahhit davalarından sonra açılmasının nedenlerinden biri olabiliyor.

Hangi ceza gündemde?

Deprem davalarında en sık uygulanan hüküm, Türk Ceza Kanunu'nun taksirle öldürmeyi düzenleyen 85. maddesi. Fiil birden fazla kişinin ölümüne neden olmuşsa ceza 2 yıldan 15 yıla kadar hapis. Sanığın sonucu öngördüğü hâlde istemediği kabul edilirse bu bilinçli taksir sayılıyor ve TCK 22. madde uyarınca ceza üçte birden yarısına kadar artırılıyor. Böylece üst sınır 22 yıl 6 aya çıkabiliyor.

Kusurun birden fazla kişiye dağıldığı dosyalarda her sanığın cezası kendi kusuruna göre belirleniyor. Bu nedenle aynı binadan yargılanan müteahhit ile imar görevlisi arasında ceza farkı oluşabiliyor.

Aileler ne yapabilir?

• Davaya katılma: Hayatını kaybedenlerin yakınları, iddianamenin kabulünden hükme kadar davaya katılan olarak dahil olabilir. Katılan, delil sunabilir ve karara karşı kanun yoluna başvurabilir.
• İdari yargıda tazminat: Belediyenin denetim görevini aksattığı düşünülüyorsa hizmet kusuru nedeniyle tam yargı davası açılabilir. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesine göre önce idareye başvurmak gerekiyor; başvuru, zararı öğrenmeden itibaren bir yıl içinde ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde yapılmalı.
• Özel hukuk yolu: Müteahhit ve diğer özel kişilere karşı tazminat talepleri adli yargıda ayrıca ileri sürülebilir.

Uzun süren davalarda tarafların başvurabileceği yolları, Alo Adalet 135 hattı ve makul süre tazminatı yazımızda ayrıca ele almıştık.

Bundan sonra ne olacak?

Mahkeme yeni dava için duruşma günü belirleyecek ve birleştirme konusunda karar verecek. Sanıklar ilk duruşmada savunmalarını yapacak; bilirkişi raporlarına itiraz hakları bulunuyor. Dava açılmış olması suçun işlendiği anlamına gelmiyor. Sanıklar masumiyet karinesinden yararlanıyor ve sorumluluk ancak kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararıyla ortaya konabilir.