Alo Adalet 135 Artık 81 İlde: Davanız 5 Yılı Aştıysa Hat Ne Sağlar, Tazminat İçin Hangi Yol Var?

Adalet Bakanı Akın Gürlek, bugün saat 14.03'te X'te yaptığı paylaşımda Alo Adalet 135 hattının artık 81 ilde hizmet verdiğini duyurdu. Hat, beş yılı aşan dava ve üç yılı aşan soruşturma dosyalarının tarafları için kuruldu. Peki 135'i aramak dosyayı hızlandırır mı, yıllardır süren bir dava için tazminat istemenin yolu ne?

Ne değişti?

Gürlek paylaşımında, hattı "vatandaşlarımızın 5 yılı aşan dava ve 3 yılı aşan soruşturma dosyalarına ilişkin başvurularını iletebilecekleri bir iletişim kanalı" olarak tanımladı ve uygulamanın devam eden dosyalara ilişkin bilgiye güvenli erişim sağlayacağını söyledi. Anadolu Ajansı ve Memurlar.net'in aktardığına göre hat önce üç ilde pilot olarak denenmişti; bugünden itibaren tüm illerden aranabiliyor. Bakanlık hattın tanıtımını "Adaletin Bilgi Hattı" başlıklı resmî sayfasından yapıyor.

Hat ne yapabilir, ne yapamaz?

Hattın işlevi idari: Bakanlık uzayan dosyaları tespit ediyor, vatandaşın şikâyetini kayda alıyor ve dosyanın durumuna dair bilgi veriyor. Anayasa'nın 138. maddesi ise hiçbir organ, makam ya da kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremeyeceğini, tavsiye ve telkinde bulunamayacağını hükme bağlıyor. Bu nedenle hattın, mahkemeye "şu dosyayı öne al" deme ya da kararın içeriğine dokunma yetkisi bulunmuyor.

Uygulamada hattın faydası, dosyanın neden beklediğinin görünür hâle gelmesi olabilir: bilirkişi raporunun gecikmesi, tebligat sorunları, başka bir davanın bekletici mesele yapılması ya da mahkemenin iş yükü. Bu bilgi, tarafın avukatıyla birlikte mahkemeye hangi talepte bulunacağını belirlemesine yardımcı olur.

Tazminat için yol: Tazminat Komisyonu

Davanın makul sürede bitmemesi, Anayasa'nın 36. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesindeki adil yargılanma hakkının bir parçası. Bu hakkın ihlali nedeniyle tazminat istemenin yolu ise 6384 sayılı Kanun'la Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan İnsan Hakları Tazminat Komisyonu.

Anayasa Mahkemesi de makul süre şikâyetiyle doğrudan yapılan bireysel başvuruları, 6384 sayılı Kanun uyarınca Tazminat Komisyonu'nun yetkili olduğu gerekçesiyle kabul edilemez buluyor. Yani sırayla gidilmesi gerekiyor: önce Komisyon, Komisyon kararına itiraz için Ankara Bölge İdare Mahkemesi, bu yollar tükendikten sonra gerekirse Anayasa Mahkemesi.

Dosyası uzayan ne yapmalı?

• Dosya numarasını, açılış tarihini ve duruşma ertelemelerinin gerekçelerini UYAP veya avukatı aracılığıyla bir arada tutmak.
• Gecikme bilirkişi ya da tebligattan kaynaklanıyorsa mahkemeye somut taleple dilekçe vermek.
• 135 hattına yapılan başvurunun, Tazminat Komisyonu başvurusunun yerine geçmediğini bilmek; tazminat isteniyorsa Komisyon'a ayrıca başvurmak.

Uzun yargılamanın bireyler için ne anlama geldiğini, daha önce bir hizmetli memurun 13 yıllık hukuk mücadelesi üzerinden anlatmıştık. Hattın kaç başvuru aldığı ve başvuruların dosya sürelerine etkisi, Bakanlık verileri açıklandıkça netleşecek.