Ukrayna STA Menşe Kuralları Tercihli Menşe Yönetmeliğine Eklendi

Ticaret Bakanlığı, 31 Ekim 2026 tarihli ve 33416 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelikle, Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı Kapsamı Tercihli Menşe Kuralları Hakkında Yönetmeliğe, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Ukrayna Hükümeti Arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması'nın menşe kuralları hükmüne atıf yapan yeni bir bent ekledi. Düzenleme yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması'na atıf yapan bent yönetmeliğe nasıl eklendi?

Ticaret Bakanlığı, 20/12/2025 tarihli ve 33113 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmeliğin 2. maddesinin birinci fıkrasına (m) bendini ekledi. Eklenen bent, Türkiye ile Ukrayna hükümetleri arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması'nın II.5 inci maddesinde yer alan menşe kuralları hükmünü anıyor. Değişiklik yönetmeliğin Resmî Gazete'deki üç maddelik metninde yer alıyor. Birinci madde bent eklemesini, ikinci madde yürürlüğü, üçüncü madde yürütmeyi düzenliyor.

Yayımlanan metinde yalnızca eklenen bent görülüyor. Birinci fıkradaki diğer bentler bu değişiklik metninde tekrar edilmiyor. Bu nedenle bentin yönetmelik içindeki tam işlevi, 20/12/2025 tarihli ana yönetmeliğin güncel metniyle birlikte okunarak değerlendirilmeli.

Yönetmelik değişikliği ne zaman yürürlüğe girdi ve kim uygulayacak?

Yönetmelik, 2. maddesi uyarınca yayımı tarihinde, yani 31 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. Ayrı bir geçiş süresi ya da ertelenmiş yürürlük tarihi metinde yer almıyor. 3. madde, yönetmelik hükümlerini Ticaret Bakanı'nın yürüteceğini belirtiyor. Düzenleme Resmî Gazete'nin Yönetmelik bölümünde, Ticaret Bakanlığı imzasıyla yayımlandı.

Tercihli menşe kuralları ve bu yönetmelik neyi düzenliyor?

Tercihli menşe kuralları, bir malın hangi ülkeye ait sayılacağını belirleyen ve anlaşma kapsamındaki tercihli muamelenin hangi mallara tanınacağını ortaya koyan kurallardır. Ana yönetmeliğin adı, Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı çerçevesinde uygulanan menşe kurallarına atıf yapıyor. Yeni bent ise bu çerçeveye Türkiye-Ukrayna Serbest Ticaret Anlaşması'nın menşe kuralları hükmünü bağlıyor. Metin, değişikliğin ayrıntılı teknik sonuçlarını açıklamıyor. Hangi ürünlerde ya da hangi usullerde fark doğacağı gibi sorular bu haberin dayandığı metinden çıkarılamıyor.

Düzenleme ithalatçı ve ihracatçıları nasıl etkileyebilir?

Menşe kurallarına dayalı yönetmelikler, tercihli gümrük muamelesinden yararlanmak isteyen ihracatçı ve ithalatçıların uyması gereken çerçeveyi belirler. Yönetmeliğe yeni bir anlaşma hükmünün eklenmesi, bu çerçevenin Ukrayna ile yapılan anlaşma bakımından da ana yönetmelik üzerinden okunmasına yol açabilir. Değişikliğin uygulamadaki somut etkisini Ticaret Bakanlığı'nın ve gümrük idarelerinin açıklamaları ile ana yönetmeliğin güncel metni gösterecek. Yayımlanan değişiklik metni ise uygulama usullerine, belge ya da süre koşullarına dair yeni bir ayrıntı içermiyor.

Ukrayna ile ticaret yapan firmaların, tercihli muamele talep edecekleri işlemlerde bu yönetmeliğin güncel halini ve Ticaret Bakanlığı'nın ilgili duyurularını izlemesi yararlı olur. Menşe ispatına ilişkin işlemlerde gümrük müşavirlerinden ya da ilgili idareden bilgi alınabilir.

Süreç bundan sonra nasıl işleyecek?

Yönetmelik yürürlüğe girdiği için eklenen bent hukuken geçerli. Bakanlığın uygulamaya ilişkin ek duyuru, genelge ya da rehber yayımlayıp yayımlamayacağı Resmî Gazete metninde belirtilmiyor. Yönetmelik düzenlemelerine karşı idari yargı yolu kanunlarda öngörülen süreler içinde açıktır. Ancak bu haberde ele alınan değişiklik hakkında herhangi bir dava ya da itiraz bilgisi bulunmuyor. Düzenlemenin tam metnine Resmî Gazete'nin 31 Ekim 2026 tarihli ve 33416 sayılı nüshasından ulaşılabiliyor.