Altı Ay Kıdemi Dolmadan İşten Çıkarılan Bankacı: AYM'den Gerekçeli Karar Hakkı İhlali

Bir bankada yatırım uzmanı olarak çalışırken "performans yetersizliği" gerekçesiyle işten çıkarılan çalışanın işe iade davasında Anayasa Mahkemesi, altı aylık kıdem hesabını yeterli gerekçe göstermeden tersine çeviren Bölge Adliye Mahkemesi kararının adil yargılanma hakkını ihlal ettiğine hükmetti.

Başvurucu Gülşah K., 15 Mart 2021'de yatırım uzmanı olarak işe başladı. 5–18 Eylül 2021 tarihleri arasında Covid-19 nedeniyle raporluyken, banka 13 Eylül 2021'de iş sözleşmesini performans yetersizliği gerekçesiyle feshetti; fesih bildirimi ise 18 Eylül'de, rapor süresi içinde tebliğ edildi. Çalışan, yöneticilerinin işini sürekli takdir ettiğini, performans gerekçesinin dayanaksız olduğunu ve tebliğ tarihi itibarıyla altı aylık kıdem şartını karşıladığını ileri sürerek işe iade davası açtı. Banka ise altı ayın dolmadığını savundu.

İlk derece "işe iade" dedi, istinaf davayı reddetti

İstanbul 11. İş Mahkemesi, kıdem süresinin fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarihe göre hesaplanması gerektiğini, rapor nedeniyle bildirimin ertelenmesiyle altı ayın dolduğunu belirterek işe iadeye karar verdi. Mahkeme ayrıca çalışanın fesihten önce savunmasının alınmamasını da feshi geçersiz kılan bir eksiklik saydı; işe başlatılmaması hâlinde 43.666 TL tazminat ödenmesine hükmetti. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi ise toplam çalışma süresini 5 ay 28 gün olarak hesaplayarak iş güvencesi hükümlerinden yararlanılamayacağına karar verdi ve davayı reddetti.

AYM: İstinafın gerekçesi yetersiz

Bireysel başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, uyuşmazlığın özünü oluşturan kıdem hesabında ilk derece mahkemesinin gerekçesini açıkça ortaya koyduğunu, buna karşılık Bölge Adliye Mahkemesi'nin bu gerekçeyi neden benimsemediğini ve farklı bir hesaba nasıl ulaştığını yeterince açıklamadığını tespit etti. Mahkeme, Anayasa'nın 36. maddesindeki adil yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine hükmederek dosyayı yeniden inceleme için İstanbul BAM 31. Hukuk Dairesi'ne gönderdi.

Altı ay kıdem neden kritik?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesine göre feshin geçerli bir nedene dayanması zorunluluğu ve işe iade davası açma hakkı, en az altı aylık kıdemi bulunan ve otuz veya daha fazla işçi çalıştıran iş yerlerinde çalışan işçiler için öngörülüyor. Kıdemin başlangıcı ve fesih bildiriminin hangi tarihte hüküm doğurduğu bu nedenle çoğu davada belirleyici oluyor. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre fesih, bildirimin işçiye ulaştığı tarihte sonuç doğuruyor; raporlu dönemde yapılan tebligatın etkisi ise dosyadan dosyaya tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Karar, esasa ilişkin bir sonuç içermiyor; istinaf dairesi yeniden inceleme sonunda aynı sonuca ulaşabilir. Ancak bu kez kıdem hesabını ve ilk derece mahkemesinden ayrılma nedenlerini açıkça gerekçelendirmek zorunda.