Anne, Çocuk ve Ergen Sağlığı Enstitüsü Yönetmeliği Ne Değişti?

Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı, Türkiye Anne, Çocuk ve Ergen Sağlığı Enstitüsü'nün yapılanmasını ve faaliyetlerini düzenleyen yönetmeliği değiştirdi. Değişiklik, 21 Ekim 2026 tarihli ve 33407 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Düzenleme enstitünün organ yapısını, bilim kurullarını ve veri yönetimi ilkelerini kapsıyor.

Resmî Gazete'de ne yayımlandı?

Yayımlanan metin, 24 Kasım 2017 tarihli ve 30250 sayılı Resmî Gazete'deki yönetmeliğin çeşitli maddelerini değiştiriyor, bazı hükümlerini yürürlükten kaldırıyor ve yeni bir madde ekliyor. Toplam yedi maddelik değişiklik paketinde dayanak maddesi, görev tanımı, enstitünün birimleri, bilim kurullarının düzeni ve veri yönetimi başlıkları yer alıyor. Bu yazı yalnızca Resmî Gazete'deki metnin erişebildiğimiz kısmına dayanıyor. Yürürlük ve yürütme maddeleri bu kısımda görünmediği için yürürlük tarihine ilişkin bir bilgi verilmiyor.

Dayanak ve görev tanımında değişiklik

Yönetmeliğin 2. maddesi yeniden yazıldı. Yeni metne göre yönetmelik, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 665 ve 672. maddelerine dayanılarak hazırlanmış sayılıyor.

Enstitünün görevlerini sıralayan 4. maddenin birinci fıkrasında (n) bendi yenilendi. Yeni bende göre enstitü, demografik eğilimlerin anne, çocuk ve ergen sağlığı üzerindeki etkilerini değerlendirecek. Bu alanda bilimsel görüş ve politika önerisi üretecek, kurumlar arası işbirliğini artıracak projeler geliştirecek. Ayrıca 3. maddenin birinci fıkrasındaki (g) bendi yürürlükten kaldırıldı.

Enstitünün yapısı ve bilim kurulları

Yapıya ilişkin en görünür değişiklik 5. maddede. Birinci fıkraya göre enstitü; Enstitü Başkanlığı, Bilim Kurulları ve Yönetim Kurulu kararıyla kurulacak diğer birimlerden oluşuyor. Maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları yürürlükten kalktı. Yönetmeliğin 8. maddesi de tümüyle yürürlükten kaldırıldı.

Bilim kurullarını düzenleyen 7. maddede ise birkaç ayrıntı değişti. Beşinci fıkradan bir sayıya bağlı ibare çıkarıldı, yedinci fıkradaki bir sayı değiştirildi. On birinci fıkra yeniden yazıldı. Bu fıkraya göre enstitü bünyesinde iki bilim kurulu oluşturulacak:

• Yenidoğan, çocuk ve adolesan sağlığı kurulu. Kapsamında tarama programları, beslenme, aşılama, kazalardan korunma, bağımlılık ve engellilikle mücadele ile toplumsal cinsiyet eşitliği konuları var.
• Maternal ve perinatal sağlık kurulu.

Bilim kurulları bünyesinde ihtiyaca göre alt çalışma grupları kurulabilecek. Bir konunun hangi kurulda ele alınacağına, bilim alanıyla ilgisi gözetilerek Enstitü Başkanı karar verecek.

Veri yönetimi, gizlilik ve etik: yeni 8/A maddesi

Değişikliğin hukuki açıdan en dikkat gerektiren kısmı, 8. maddeden sonra eklenen 8/A maddesi. Madde, enstitü tarafından yürütülen veya desteklenen araştırma, proje, eğitim, danışmanlık, yayın, veri toplama, analiz, izleme ve değerlendirme faaliyetlerinde şu ilkelerin esas alınmasını öngörüyor: kişisel verilerin korunması, mahremiyet, bilimsel etik, tarafsızlık, şeffaflık, hesap verebilirlik ve kamu yararı.

Metne göre faaliyetler kapsamında elde edilen her türlü veri, bilgi, belge ve kayıt; ilgili mevzuata, veri güvenliği ilkelerine ve kurumsal erişim yetkilerine uygun biçimde işlenecek, saklanacak, aktarılacak ve arşivlenecek. Kişisel verilerin işlenmesinde 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 4. ve 12. maddelerinin başta gelmesi gerektiği belirtiliyor. Özel nitelikli kişisel veri sayılan sağlık verileri için ayrıca aynı Kanun'un 6. maddesinin dördüncü fıkrası ile 22. maddesine atıf yapılıyor. Maddenin devamı, erişebildiğimiz metnin bittiği noktada kesiliyor. Bu nedenle sonraki hükümler burada aktarılmıyor.

Uygulamada ne değişir, süreç nasıl işler?

Yönetmelik bir idari düzenleme olduğu için doğrudan bireylere hak ya da yükümlülük getirmiyor. Etkisi enstitünün iç işleyişinde ve çalışma alanlarının tanımında görülecek. Bilim kurullarının sayısı ve konu dağılımı netleştiği için hangi sağlık başlığının hangi kurulda ele alınacağı daha açık hale geliyor. Bu kararı Enstitü Başkanı verecek.

Veri maddesi, enstitünün yürüttüğü çalışmalarda sağlık verisi işlenirken Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun zaten geçerli olan kurallarının yönetmelik düzeyinde de hatırlatılması anlamına geliyor. Kanun kapsamındaki haklar ve denetim yolları bu düzenlemeyle değişmiyor. Kişisel verilerinin hukuka aykırı işlendiğini düşünen kişiler, Kanun'da öngörülen başvuru ve şikâyet yollarına gidebilir. İdari düzenlemelere karşı genel kurallar çerçevesinde yargı yolu da açıktır.