AYM Sigorta Başlangıcı Kararı Resmî Gazete'de: Adil Yargılanma Hakkı İhlali

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü'nün 5 Mayıs 2026 tarihli ve 2021/32883 başvuru numaralı kararı, 30 Ekim 2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Karar, 1989'daki çalışmanın sigorta başlangıcı sayılması için açılan davada, Anayasa'nın 36. maddesindeki adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini tespit etti. Dosya, yeniden yargılama yapılması için Kırklareli İş Mahkemesi'ne gönderildi.

AYM'nin sigorta başlangıcı kararı Resmî Gazete'de nasıl yayımlandı?

Karar, 30 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'nin yargı bölümünde yer aldı. Kararı BirGün ve Elips Haber de aynı gün haberleştirdi. BirGün haberini 'emeklilik kararı' başlığıyla duyurdu. Karar bir bireysel başvuruya ilişkin olduğundan, bu ifade dar bir konuyu geniş bir çerçevede anlatıyor. Kararın asıl konusu, bir kişinin sigorta başlangıç tarihinin tespiti davasında yargılamanın adil yürütülüp yürütülmediğidir.

Karara konu sigorta başlangıcı davası neydi?

Başvurucu, 11 Eylül 1989'da çalıştığı işyerindeki faaliyetinin sigorta başlangıcı sayılması için 19 Eylül 2016'da Kırklareli İş Mahkemesi'nde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) aleyhine dava açtı. Sigorta başlangıç tarihi, emeklilik için gereken prim gün sayısını ve yaş şartlarını doğrudan etkileyebildiği için bu tür davalar uygulamada sık görülür. Başvurucu yargılama sırasında, benzer koşullarda çalışanlar hakkında verilmiş kabul yönündeki kararları da ileri sürdü. Bu davada yer alan kişinin kimliği, özel kişi olması nedeniyle haberde yazılmıyor.

AYM sigorta başlangıcı davasında hangi gerekçeyle ihlal buldu?

Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin başvurucunun dayandığı benzer Yargıtay kararlarını değerlendirmemesini adil yargılanma hakkının ihlali saydı. Bu hak, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altındadır. Gerekçeli karar hakkı da bu güvencenin içinde yorumlanır. Buna göre taraflar, öne sürdükleri esaslı iddia ve delillerin mahkemece ele alındığını kararın gerekçesinden görebilmelidir. Haberlere göre karar oybirliğiyle verildi. Mahkemenin tam gerekçesi, Anayasa Mahkemesi'nin internet sayfasında yayımlanan metinden okunabilir.

Karar emeklilik açısından ne anlama geliyor, ne anlama gelmiyor?

Karar, başvurucunun sigorta başlangıç tarihini doğrudan değiştirmiyor ve geçmişte sigortasız çalışılan sürelerin otomatik olarak sigortalı sayılması sonucunu doğurmuyor. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuruda yerindelik denetimi yapmaz; yani davanın esasına ilişkin sonucu kendisi belirlemez. 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesine göre mahkeme, hakkın ihlal edilip edilmediğine karar verir ve ihlal varsa sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmeder. Bu davada yapılması gereken, dosyanın yeniden yargılama için ilgili mahkemeye gönderilmesidir.

Kararın daha geniş bir etkisi olabilir. Derece mahkemeleri, tarafların dayandığı emsal Yargıtay kararlarını gerekçelerinde ele almak zorunda olduğunu bu karardan bir kez daha hatırlayabilir. Ancak tam metin okunmadan bunun bağlayıcı bir emsal olarak değerlendirilmesi doğru olmaz. Benzer davası bulunanlar için sonuç, her dosyanın kendi delillerine ve çalışma kayıtlarına göre değişir.

Süreç bundan sonra nasıl işleyecek?

Kırklareli İş Mahkemesi, dosyayı Anayasa Mahkemesi'nin ihlal tespitini gözeterek yeniden ele alacak. Mahkemenin, başvurucunun ileri sürdüğü benzer kararları değerlendirmesi ve gerekçesinde bunlara yer vermesi gerekecek. Yeniden yargılamanın sonucu ne olursa olsun, yeni karara karşı kanun yolları açık kalır. Yeniden yargılamanın ne zaman biter ve hangi sonucu doğuracağı şu an belli değil.

Hukuki dayanak açısından, bireysel başvuru hakkı 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinde düzenlenmiştir. Bölüm kararları, aynı Kanun'un 50. maddesine göre gerekçeleriyle ilgililere ve Adalet Bakanlığı'na tebliğ edilir ve Anayasa Mahkemesi'nin internet sayfasında yayımlanır. Hangi kararların Resmî Gazete'de yayımlanacağı İçtüzük'te gösterilir. Bu karar da Resmî Gazete'de yer aldığı için kamuoyunun erişimine açıldı.