Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği: AYM Ne Karar Verdi?

Anayasa Mahkemesi (AYM), 663 sayılı KHK'nın 45/A maddesi kapsamında çalışan sözleşmeli sağlık personelinin aile birliği mazeretiyle yer değiştirme koşullarına ilişkin kuralın iptali talebini reddetti. E.2026/46, K.2026/145 sayılı norm denetimi kararı 22 Ekim 2026 tarihli ve 33408 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Ret kararı, kuralın yürürlükte kalacağı anlamına geliyor.

Kararın künyesi ve konusu

Resmî Gazete'nin 22 Ekim 2026 tarihli nüshasının yargı bölümünde, AYM'nin bir norm denetimi kararı ile dört bireysel başvuru kararı yer aldı. Norm denetimi kararı 25 Haziran 2026 tarihli. Araştırma notlarına göre başvuru, itiraz yoluyla Hakkâri 2. İdare Mahkemesi'nden geldi. Karar, 663 sayılı KHK'nın 45/A maddesinin üçüncü fıkrasını konu alıyor.

Dava konusu kural, 45/A kapsamında atanan sözleşmeli sağlık personelinin üç yıllık görev süresi dolmadan aile birliği mazeretiyle yer değiştirme talep edememesini düzenliyor. Kuralda, eşin başka bir kamu kurumunda sözleşmeli ya da kadrolu çalışmasına göre farklı koşullar öngörüldüğü aktarılıyor. Başvuruda, eşin başka kamu kurumunda kadrolu statüde çalışmasına bağlanan şartın Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürüldü. AYM bu iptal talebini reddetti.

Oy çokluğuyla ret

Haber sitelerinde yer alan aktarımlara göre karar oy çokluğuyla alındı ve üç üye karşı oy kullandı. Aynı aktarımlarda, ret gerekçesi olarak statü farkının nesnel ve makul bir temele dayandığı belirtiliyor. Gerekçenin tam metni ve karşı oy yazıları Resmî Gazete'deki karar metninden okunmalı; buradaki özet haber sitelerinin aktarımına dayanıyor.

Hukuki çerçeve: itiraz yoluyla norm denetimi

Anayasa'nın 152. maddesi ve 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinin birinci fıkrası, bir davaya bakan mahkemenin uygulayacağı kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı görmesi ya da tarafın aykırılık iddiasını ciddi bulması hâlinde AYM'ye başvurmasına imkân tanıyor. Yani norm denetimi, her vatandaşın doğrudan açabileceği bir dava değil. Soru, derdest bir davada mahkeme aracılığıyla Anayasa Mahkemesi'ne taşınıyor.

AYM esasa ilişkin gerekçeli kararlarını Resmî Gazete'de yayımlıyor. Bu dosyada sonuç ret olduğu için kural iptal edilmedi. Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret kararının, aynı hükme ilişkin yeniden başvuruyu belirli bir süre sınırladığı yönünde bir düzenleme 6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinde bulunuyor. Sürenin ve kapsamın tam hâli için kanunun güncel metni mevzuat.gov.tr adresinden kontrol edilmeli.

Uygulamada ne anlama geliyor?

Kuralın yürürlükte kalması, 45/A kapsamında atanan sözleşmeli sağlık personeli için mevcut yer değiştirme rejiminin değişmeyeceği anlamına geliyor. Bu personelin aile birliği mazeretiyle yer değiştirme talepleri, mevcut mevzuata göre değerlendirilmeye devam edecek. Eşin çalıştığı kurum ve statüsü, talebin sonucunu belirleyen unsurlardan biri olmayı sürdürecek.

İtiraz yoluyla gelen dosyada Hakkâri 2. İdare Mahkemesi'nin yargılamayı nasıl sürdüreceği ve nasıl hüküm kuracağı bu karardan sonra mahkemeye kalıyor. Kararın Sağlık Bakanlığı uygulamasına etkisi konusunda şimdilik resmî bir açıklama bilinmiyor. Aynı konuda önceki AYM kararları ya da Danıştay içtihadı da bu çalışmada taranmadı, dolayısıyla emsal karşılaştırması yapılmadı.

Aynı sayıdaki bireysel başvuru kararları

Resmî Gazete'de aynı gün dört bireysel başvuru kararı da yayımlandı. Bunlar 24 Şubat 2026 (2020/9807), 5 Mart 2026 (2021/7687 ve 2023/59815) ve 2 Nisan 2026 (2021/40650) tarihli. Haber sitelerindeki aktarımlara göre 2023/59815 numaralı karar, bir polis meslek yüksekokulu öğrencisinin ilişiğinin kesilmesine ilişkin. Bu kararların sağlık personeli normuyla bir bağlantısı yok. Bireysel başvuru, kişinin temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla yaptığı başvurudur ve norm denetiminden ayrı işler.

Aynı sayıda Malkara, Gelibolu ve Eceabat'ın Keşan Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresine bağlanmasına ilişkin HSK kararı da yer aldı. Bu karar AYM kararından bağımsız bir işlem.

Sağlık personeli ne yapmalı?

Aile birliği mazeretiyle yer değiştirme planlayan sözleşmeli sağlık personelinin, çalıştığı kurumun insan kaynakları birimine başvurup kendi durumuna uygulanacak koşulları sorması yerinde olur. Kararın tam metni resmigazete.gov.tr adresinde yayımlandı; karar metni, ret gerekçesini ve karşı oy görüşlerini ayrıntısıyla gösteriyor.