Bilgilendirilmiş Rıza Hakkı Nedir? Elektronik Rıza Yönetmeliği Yayımlandı

Sağlık Bakanlığı'nın hazırladığı Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik, 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Yönetmelik, tıbbi müdahale öncesinde hastanın rızasının elektronik ortamda alınması halinde izlenecek usul ve esasları düzenliyor ve birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerini kapsıyor.

Elektronik bilgilendirilmiş rıza yönetmeliği ne amaçla çıkarıldı?

Yönetmeliğin 1. maddesine göre amaç, sağlık hizmeti sunulurken yapılacak tıbbi müdahaleden önce hastanın bilgilendirilmiş rızasının elektronik ortamda alınması halinde izlenecek süreci belirlemektir. Madde üç başlığı birlikte sayıyor: sürecin kendisi, bilgilendirilmiş rıza formunun hastaya güvenli ve erişilebilir biçimde ulaştırılması ve rızanın kayıt altına alınması. Düzenleme, rızanın elektronik ortamda alınmasını bir usul çerçevesine bağlıyor. Metinde yer alan bu üç unsur, uygulamanın merkezini oluşturuyor.

Yönetmelik hangi sağlık tesislerini kapsıyor?

Yönetmeliğin 2. maddesi, düzenlemenin birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerini kapsadığını belirtiyor. Yani aile sağlığı merkezi gibi ilk başvuru noktalarından, hastanelere ve ileri düzey tedavi veren kuruluşlara uzanan basamaklı yapının tamamı kapsama giriyor. Kapsamın özel ve kamu tesisleri bakımından ayrıntısı, elimizdeki metin bölümünde yer almıyor. Bu nedenle bu ayrım hakkında bir değerlendirme yapılmıyor.

Elektronik rıza yönetmeliği hangi kanunlara dayanıyor?

Yönetmeliğin 3. maddesine göre düzenleme üç hukuki dayanağa sahip. Bunlar, 11 Nisan 1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 70. maddesi, 7 Mayıs 1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun ek 19. maddesi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 358. maddesi. Yönetmelik bu kaynaklara dayanılarak hazırlandığı için uygulama, bu kanunların çizdiği çerçevenin içinde kalacak.

Yönetmelikteki temel tanımlar ne anlama geliyor?

Yönetmeliğin 4. maddesi, bilgilendirilmiş rızayı hastanın tıbbi müdahaleyi serbest iradesiyle ve bilgilendirilmiş olarak kabul etmesi şeklinde tanımlıyor. Aynı maddede sürecin teknik altyapısını gösteren tanımlar da bulunuyor.

• Doğrulanmış cep telefonu numarası: Rıza alınması sürecinde ilgili hastaya ait olduğu doğrulanmış numara.
• SMS OTP: Elektronik haberleşme işletmecilerinin kısa mesaj servisi aracılığıyla ilettiği tek kullanımlık parola.
• Elektronik veri bütünlük değeri: Bir elektronik veriye ya da dosyaya hash algoritması uygulanarak elde edilen ve verinin bütünlüğünün doğrulanmasında kullanılan değer.
• e-Nabız: Kişilerin sağlık verilerine kendilerinin, hekimlerin veya yetki verdikleri üçüncü kişilerin erişimini sağlayan Kişisel Sağlık Sistemi.
• Entegre Kurumsal İşlem Platformu: Sağlık meslek mensubunun ilgili tesiste hizmet sunmaya yetkili olduğunu gösteren kimlik ve çalışma bilgilerini doğrulayan merkezi bilgi sistemi.
• SBYS: 25 Ağustos 2022 tarihli ve 31934 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Bilgi Yönetim Sistemleri Hakkında Yönetmelik uyarınca kullanılan ve Bakanlığın merkezi sağlık veri sistemiyle veri alışverişi yapabilen yazılımlar.

Hastalar ve sağlık tesisleri açısından süreç nasıl işleyecek?

Süreç, tanımlardan anlaşıldığı kadarıyla doğrulanmış telefon numarası, tek kullanımlık parola ve veri bütünlüğü değeri gibi araçlara dayanabilecek. Tanım maddesinde ayrıca sağlık meslek mensubunun rızayı alırken kullandığı elektronik haberleşme aracı için kurum envanterine kayıtlı olma ve tesisin SBYS'sine bağlı veri iletişimi yapabilme şartı aranıyor. Rızanın alınması, kayıt altına alınması ve hastaya iletilmesine ilişkin ayrıntılı maddeler, elimizdeki metin bölümünde yer almıyor. Bu nedenle adımların tam sırası ve süreler burada aktarılmıyor.

Sağlık tesisleri için bu, hasta rızasının elektronik ortamda alınabilmesi halinde bilgi sistemi altyapısının Bakanlığın merkezi sistemleriyle uyumlu çalışması anlamına geliyor. Hastalar açısından ise rıza formunun güvenli ve erişilebilir biçimde kendilerine ulaştırılması öngörülüyor. Yönetmeliğin amaç maddesi bunu açıkça belirtiyor.

Yürürlük ve ayrıntılar için hangi kaynağa bakılmalı?

Yönetmeliğin yürürlük tarihi ve usule ilişkin tüm maddeleri için başvurulacak birincil kaynak Resmî Gazete'nin 27 Ekim 2026 tarihli 33413 sayılı nüshasıdır. Bu haber yalnızca yönetmeliğin ilk dört maddesindeki amaç, kapsam, dayanak ve tanımlara dayanıyor. Hastalar, tıbbi müdahale öncesinde kendilerine sunulan bilgilendirme ve rıza sürecinin ayrıntılarını başvurdukları sağlık tesisinden öğrenebilir. Sağlık tesisleri ise kendi bilgi sistemlerinin yönetmeliğe uyumunu yayımlanan tam metne göre değerlendirmelidir.