Yapı Denetim Sisteminde Görevlendirme Bölgeleri Ne Değişti?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 29/12/2018 tarihli ve 30640 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan usul ve esaslar tebliğinde değişiklik yapan tebliği 30 Ekim 2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete'de yayımladı. Değişiklik, Antalya, Kocaeli ve Balıkesir illerinde yapı denetim kuruluşlarının görevlendirilmesinde esas alınacak bölgeleri ilçe ilçe belirliyor. Tebliğ, yayımından bir ay sonra yürürlüğe girecek.

Hangi tebliğde değişiklik yapıldı?

Değişiklik, yapı sahipleri ile yapı denetimi hizmet sözleşmesi imzalayacak yapı denetim kuruluşlarının elektronik ortamda belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen tebliği ilgilendiriyor. Resmî Gazete metnine göre bu tebliğin 8 inci maddesinin on altıncı fıkrası yeniden yazıldı ve aynı maddeye on yedinci fıkra eklendi. Düzenleme tek bir maddeyle bu iki fıkrayı kapsıyor. İkinci madde yürürlüğü, üçüncü madde ise yürütmeyi düzenliyor. Tebliğin hükümlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütecek.

Antalya'da görevlendirme bölgeleri nasıl belirlendi?

Antalya, yapı denetim kuruluşlarının görevlendirilmesi bakımından iki bölge olarak değerlendirilecek. Birinci bölge kendi içinde iki kısma ayrılıyor. 1 inci bölgenin A kısmı Kaş, Demre, Finike, Elmalı, Kumluca, Kemer ve Korkuteli ilçelerinden oluşuyor. B kısmı ise Konyaaltı, Kepez, Döşemealtı, Muratpaşa ve Aksu ilçelerini kapsıyor. 2 nci bölge Serik, Manavgat, İbradı, Akseki, Gündoğmuş, Alanya ve Gazipaşa ilçelerinden oluşuyor.

Kocaeli ve Balıkesir için ne öngörüldü?

Eklenen on yedinci fıkra, Kocaeli'ni iki, Balıkesir'i üç bölge olarak ele alıyor. Kocaeli'nin 1 inci bölgesi Başiskele, Derince, Gölcük, İzmit, Kandıra, Karamürsel ve Kartepe ilçelerinden oluşuyor. 2 nci bölgesi Çayırova, Darıca, Dilovası, Gebze ve Körfez ilçelerini kapsıyor.

Balıkesir'de 1 inci bölge Ayvalık, Burhaniye, Edremit, Gömeç ve Havran'dan oluşuyor. 2 nci bölgede Altıeylül, Karesi, Balya, Bigadiç, Dursunbey, Kepsut, Savaştepe, Sındırgı, Susurluk ve İvrindi yer alıyor. 3 üncü bölge ise Bandırma, Erdek, Gönen, Manyas ve Marmara ilçelerinden oluşuyor.

Bölge dışında görev istemeyen kuruluşlar ne yapabilir?

Merkezinin bulunduğu bölge dışında görev almak istemeyen yapı denetim kuruluşları, Bakanlığa dilekçeyle başvurabilecek. Antalya için kural şöyle: 1 inci bölge merkezli kuruluşlar, merkezlerinin bulunduğu bölge dışındaki bölgede görev almak istemezse başvurabilir. 2 nci bölge merkezli kuruluşlar ise bölge dışındaki bölgenin bir ya da birden fazla kısmında görev almak istemediklerini bildirebilir. Başvurusu uygun bulunan kuruluşlara, yedinci ve sekizinci fıkralardaki durumlar hariç, diğer bölge ya da bölgenin ilgili kısımlarından görevlendirme yapılmayacak.

Kocaeli ve Balıkesir'de de aynı mantık geçerli. Merkezinin bulunduğu bölge dışındaki bölgelerde görev almak istemeyen ve Bakanlığa dilekçeyle başvuran kuruluşlara, yine yedinci ve sekizinci fıkralardaki durumlar saklı kalmak üzere diğer bölge ya da bölgelerden görevlendirme yapılmayacak. Metinde her iki fıkra için de başvuruların Bakanlıkça en geç 7 iş günü içinde sonuçlandırılacağı belirtiliyor. Yedinci ve sekizinci fıkraların içeriği yayımlanan değişiklik metninde yer almıyor. Bu nedenle istisnanın kapsamı için tebliğin yürürlükteki tam metnine bakmak gerekiyor.

Değişiklik ne zaman yürürlüğe girecek ve sonraki adım ne?

Tebliğin 2 nci maddesine göre düzenleme, yayım tarihi olan 30 Ekim 2026'dan bir ay sonra yürürlüğe girecek. Bu süre içinde yapı denetim kuruluşları, merkezlerinin hangi bölgede kaldığını ve hangi ilçelerde görevlendirilebileceklerini kontrol edebilir. Bölge dışında görev almak istemeyenlerin Bakanlığa dilekçe vermesi gerekecek. Bakanlık başvuruları 7 iş günü içinde sonuçlandıracak.

Yapı sahipleri açısından ise görevlendirme, tebliğin adında belirtildiği gibi elektronik ortamda yürüyen belirleme sürecinin parçası. Metin, bu sürecin işleyişine ilişkin başka bir değişiklik içermiyor. Düzenleme yalnızca üç ilde bölge tanımlarını ve bölge dışı görev talebinin usulünü ele alıyor.

Düzenlemenin hukuki niteliği nedir?

Düzenleme, Bakanlığın çıkardığı bir tebliğ olarak ikincil mevzuat niteliğinde. Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla duyurulmuş oldu, yürürlüğü ise ertelenmiş durumda. Bu haber, yalnızca Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik metnine dayanıyor. Bakanlığın başvuruların değerlendirilmesine ilişkin ek bir açıklaması ya da uygulama duyurusu bu aşamada bulunmuyor.