AYM, Çalış Belediyesi Memur Davalarında Mahkemeye Erişim Hakkını İhlal Etti

Anayasa Mahkemesi (AYM), 16 Eylül 2026 tarihli ve 2021/1112 başvuru numaralı kararında, Ankara'nın Haymana ilçesine bağlı Çalış Belediyesi'nde çalışmış memurların maaş alacağı davalarının süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesinin Anayasa'nın 36. maddesindeki mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine hükmetti. Karar, 30 Ekim 2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. CNN TÜRK'ün 31 Ekim 2026'daki paylaşımında "eksik ödenen memur maaşları" diye anılan karar, ayrıntıda bir ödeme emri değil, davaların esasına girilmeden reddedilmesine ilişkin bir hak ihlali tespitidir.

AYM'nin Çalış Belediyesi memurlarına ilişkin kararı neyi kapsıyor?

Karar, bireysel başvuruda bulunan dört memurun dosyasıyla sınırlıdır. Başvurucular, 2002 ile 2014 arasında Çalış Belediyesi'nde görev yaptı ve ödenmeyen maaş ile faiz alacakları için 2014'te belediye aleyhine ilamsız icra takibi başlattı. Resmî Gazete'de aynı gün beş bireysel başvuru kararı daha yayımlandı. Haber, kararın birincil kaynağı olan Resmî Gazete ile Anadolu Ajansı, Sabah ve Cumhuriyet'in aktarımlarına dayanıyor.

Memurların alacak davaları neden reddedilmişti?

İcra takipleri sürerken Çalış Belediyesi'nin tüzel kişiliği kaldırıldı ve varlık, alacak ile borçları Haymana Belediyesi'ne devredildi. Belediye borca itiraz etmediği için takipler kesinleşti ve haciz aşamasına kadar ilerledi. Ardından 694 sayılı KHK'nın 8. maddesi devreye girdi. Aktarılan karar metnine göre bu hüküm, idari yargının görev alanındaki konularda önceden başlatılmış ilamsız icra takiplerinin icra müdürünce düşürülmesini öngörüyordu. Takipler düşürülünce memurlar idare mahkemelerine gitti. Mahkemeler, icra takibinin başlatıldığı tarihi idareye başvuru tarihi saydı ve bu tarihe göre süresi geçmiş alacaklar için açılan davaları süre aşımından reddetti.

AYM neden mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verdi?

AYM, süre aşımı yorumunun müdahale oluşturduğunu ve bu müdahalenin ölçüsüz olduğunu belirtti. Gerekçede, memurların KHK'dan önce hukuken mümkün olan ilamsız icra yoluna başvurduğu ve takiplerin haciz aşamasına kadar ilerlediği hususunun dikkate alınmadığına işaret edildi. Yani başvurucuların hak arama konusunda ihmali bulunmadığı, yolun daha sonra bir düzenlemeyle kapandığı ve bunun sonucunu memurların yüklenmemesi gerektiği sonucuna varıldı. Anayasa'nın 36. maddesi, herkesin yargı mercileri önünde hak arama özgürlüğünü güvence altına alır; mahkemeye erişim bu hakkın bir parçasıdır.

Karardan sonra süreç nasıl işleyecek?

6216 sayılı Kanun'un düzenlemesine göre, ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanıyorsa ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosya yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilir. Haberlere yansıyan bilgiye göre AYM de yeniden yargılama yapılmasına karar verdi. Bu aşamada idare mahkemesi, süre itirazını AYM'nin gerekçesini gözeterek yeniden ele alacak ve alacakların varlığını ve miktarını değerlendirecek. Yeniden yargılamanın sonucu şimdiden bilinmiyor. İhlal kararı, başvurucuların alacağı kesin olarak kazandığı anlamına gelmiyor; mahkemenin esasa ilişkin değerlendirmesi bekleniyor.

Karar benzer durumdaki memurları nasıl etkiler?

Haberlerin bir bölümü kararı "emsal" diye niteledi. Ancak bu nitelemenin hukuki etkisi ayrıca ele alınmalı. Bireysel başvuru kararı, doğrudan başvurucuları ilgilendirir; tüm memurlara otomatik maaş ödemesi sonucunu doğurmaz. Aynı belediyeye ilişkin başka başvurular ya da benzer bir AYM kararı yapılan taramada bulunamadı. Benzer biçimde alacağı süre aşımıyla reddedilmiş kişiler bakımından, bireysel başvuru süresi 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin beşinci fıkrasına göre başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gündür; haklı mazeret hâlinde mazeretin kalktığı tarihten itibaren 15 gün içinde başvurulabilir. Kendi dosyasında süre ve esas bakımından belirleyici olan, mahkeme kararlarının tarihi ile başvuru yollarının tükenme anıdır.

Haberdeki "iddia" etiketi neden geçerli değil?

Konu, haber hesabının paylaşımıyla sınırlı bir iddia değildir; karar Resmî Gazete'de yayımlanmıştır ve birden fazla haber kuruluşu aynı içeriği aktarmıştır. AYM'nin gerekçeli karar metninin kurumun internet sitesinde yayımlanıp yayımlanmadığı bu haber hazırlanırken ayrıca doğrulanamadı. Bu nedenle 694 sayılı KHK'nın ilgili maddesine ve gerekçedeki ayrıntılara ilişkin aktarımlar, karar metninin tamamına ulaşılana kadar temkinle okunmalıdır.