AYM: Canan Karatay'ın Meslekten Men Cezası İfade Özgürlüğünü İhlal Etti

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü, Prof. Dr. Canan Karatay'a aşılarla ilgili açıklamaları nedeniyle verilen geçici meslekten men cezasının ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine, 21 Nisan 2026 tarihli kararıyla oybirliğiyle hükmetti. Karar, 4 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Mahkeme, ihlalin sonuçlarının giderilmesi için dosyayı yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 14. İdare Mahkemesi'ne gönderdi.

Canan Karatay kararında Anayasa Mahkemesi ne karar verdi?

Anayasa Mahkemesi, 2022/92607 numaralı bireysel başvuruda Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini tespit etti. Haberlere göre karar Resmî Gazete'nin 33420 sayılı nüshasında yer aldı. Sputnik Türkiye de kararı 4 Kasım 2026 sabahı X hesabından duyurdu.

Mahkeme ihlalin giderilmesi için iki yol belirledi. Dosya, yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 14. İdare Mahkemesi'ne gönderilecek. Kararda ayrıca başvurucu lehine yargılama gideri hükmedildi. Gider tutarına ilişkin haberlerde farklı başvurulara ait rakamların karıştığı görüldüğünden bu haberde tutar yazılmamıştır.

Meslekten men cezası nasıl verildi, süreç nereye ulaştı?

Ceza, İstanbul Tabip Odası Onur Kurulu'nun 4 Aralık 2018 tarihli kararıyla verildi. Kurul, 6023 sayılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu'nun 39. maddesine dayanarak bir ay geçici meslekten alıkoyma yaptırımı uyguladı. Türk Tabipleri Birliği Yüksek Onur Kurulu cezayı onadı.

Karatay cezanın iptali için idari yargıya başvurdu. İdare mahkemesi ve istinaf aşamasında sonuç alamayınca Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulundu. Başvuru, iç hukuk yolları tükendikten sonra karara bağlandı.

Anayasa Mahkemesi ihlal gerekçesini neye dayandırdı?

Mahkeme, cezanın kanunilik şartını taşımadığı sonucuna vardı. Gerekçede, cezanın dayanağı olan 6023 sayılı Kanun'un 39. maddesinin hangi fiile hangi yaptırımın uygulanacağını öngörmediği değerlendirildi. Bu durumda kişinin, hangi davranışının hangi disiplin yaptırımıyla karşılaşacağını önceden bilmesi güçleşiyor.

Anayasa'nın 26. maddesine göre ifade özgürlüğü sınırlanabilir, ancak bu yalnızca kanunda belirtilen şartlar çerçevesinde mümkündür. Hukuk devleti ilkesini düzenleyen 2. madde ise kanunilik ve hukuki belirlilik ilkesinin temelini oluşturur. Mahkeme müdahalenin kanuni dayanaktan yoksun olduğunu görünce ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti.

Karar, Karatay'ın açıklamalarının bilimsel doğruluğuna ilişkin bir değerlendirme içermiyor. Haber metinlerinde aktarılan aşı karşıtı ifadeler, bu haberde yalnızca iddia ve görüş olarak anılmaktadır. Mahkeme yalnızca disiplin cezasının hukuki dayanağını ve ifade özgürlüğüne müdahalenin anayasal ölçütlere uygunluğunu inceledi.

6023 sayılı Kanun'un 39. maddesi daha önce iptal edilmiş miydi?

Evet. Anayasa Mahkemesi, 11 Şubat 2025 tarihli ve E.2024/177, K.2025/40 sayılı norm denetimi kararıyla 6023 sayılı Kanun'un 39. maddesini Anayasa'nın 2. maddesine aykırı bularak iptal etti. Madde, Haysiyet Divanı'nın yazılı ihtar, para cezası ve 15 gün ile 6 ay arasında geçici meslekten men gibi yaptırımlar verebileceğini düzenliyordu. İptal hükmü, Resmî Gazete'de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde belirlendi. İptal kararının Resmî Gazete yayım tarihi için resmî metne bakılması gerekir.

Karatay'ın başvurusuna konu ceza ise iptalden çok önce, 2018'de verilmişti. Bireysel başvuru kararı bu nedenle somut cezanın hukuki sonucunu ele alıyor.

Aynı isme ilişkin eski bir karar da var. Anayasa Mahkemesi 19 Mayıs 2022'de, Karatay'a verilen 15 günlük geçici meslekten men cezasında da ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini saptamış ve dosyayı Ankara 12. İdare Mahkemesi'ne göndermişti. Güncel karar bu karardan farklıdır; ayrı bir disiplin cezasına ve ayrı bir bireysel başvuruya aittir.

Yeniden yargılama süreci bundan sonra nasıl ilerleyecek?

Ankara 14. İdare Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi'nin ihlal gerekçesini gözeterek dosyayı yeniden ele alacak. Bireysel başvuruda verilen ihlal kararlarının gereği, ilgili mahkemece yerine getirilmek zorundadır. Mahkemenin vereceği yeni kararın içeriği, bu aşamada belli değil. Yeni karara karşı kanun yollarına başvurulması da mümkündür.

Karar, disiplin organlarının yaptırım uygularken dayanağı olan kuralın açık, belirli ve öngörülebilir olması gerektiğini bir kez daha gösteriyor. Aynı konuda benzer cezalarla karşılaşan kişiler, kanunda öngörülen süre içinde iç hukuk yollarını tüketerek bireysel başvuru hakkını kullanabilir. Başvurunun kabul edilebilirliği ve sonucu, her dosyanın kendi koşullarına göre belirlenir.

Kararın tam metni kaynaklarda doğrudan yer almadığı için bu haber Resmî Gazete'de yayımlanan karar bilgisine ve haber kuruluşlarının aktarımlarına dayanmaktadır. Tam gerekçe için Anayasa Mahkemesi'nin Kararlar Bilgi Bankası'ndaki metne bakılabilir.