Eğitim-İş'in OYSS Davası Ne Anlama Geliyor?

Eğitim ve Bilim İş Görenleri Sendikası (Eğitim-İş), Millî Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) düzenlemesine karşı 20 Ekim 2026'da Danıştay'da dava açtığını duyurdu. Sendika, kılavuzdaki bazı hükümlerin yürütmesinin durdurulmasını ve iptalini istiyor. Sistemin 26 Ekim 2026 Pazartesi günü kullanıma açılması planlanıyor.

Dava neyi hedefliyor?

Sendikanın açıklamasına göre dava, OYSS Uygulama Kılavuzu'ndaki iki başlığa yöneliyor. Birincisi, öğretmenlerin sınav sorusu hazırlama yetkisini sınırlayan hükümler. İkincisi, sınav sonuçlarının soru bazında e-Okul sistemine girilmesini zorunlu kılan düzenleme.

Sendika, kılavuza göre okul zümrelerinin hazırlayacağı soru sayısının ikiyle sınırlandığını, kalan soruların merkezi soru havuzundan geldiğini ileri sürüyor. Havuz sorularına öğretmen erişiminin sınavdan yalnızca dört gün önce açıldığı da dava gerekçeleri arasında aktarılıyor. Sendika ayrıca soru bazında puan girişinin öğretmenlere ağır bir idari yük getirdiğini, bilgisayar ve internet imkânı sağlanmadan uygulanamayacağını savunuyor. Uygulamanın öğretmenlerin mesleki itibarını ve akademik özgürlüğünü zedelediği de iddialar arasında.

Bu bilgiler sendikanın kamuoyuna yaptığı açıklamaya dayanıyor. Dilekçenin kendisi bağımsız olarak incelenemedi. MEB'in bu iddialara yanıtı da bulunamadı. Danıştay'dan dosyaya ilişkin bir karar ya da açıklama henüz yok.

OYSS nedir, hangi dayanağa oturuyor?

MEB'in yayımladığı OYSS Uygulama Kılavuzu 2026'ya göre sistem 26 Ekim 2026'da kullanıma açılacak. Kılavuz, 2026-2027 eğitim öğretim yılı birinci dönem birinci sınavlarından itibaren Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin uygulandığı sınıf düzeylerindeki ortak yazılı sınavları kapsıyor.

Kılavuz, dayanak olarak 7 Eylül 2013 tarihli Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'ni, 9 Eylül 2023 tarihli MEB Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği'ni ve 11 Ekim 2023 tarihli Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi'ni gösteriyor. Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği ortak yazılı sınavları, öğretmenlerin ortak değerlendirme yapabilmesi için birden fazla şubeye yönelik sınavlar olarak tanımlıyor. Aynı yönetmelik, bu sınavların sorularının konu soru dağılım tablosuna göre hazırlanmasını öngörüyor.

İdari yargıda süreç nasıl işler?

Bir idari düzenlemeye karşı açılan iptal davasında mahkeme, işlemin hukuka uygun olup olmadığını inceler. Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bu incelemenin çerçevesini oluşturur. İdari yargıdaki iptal ve yürütmeyi durdurma davaları 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na tabidir.

Kanunun 7. maddesinin birinci fıkrası, özel kanunda ayrı süre öngörülmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde dava açma süresini 60 gün olarak belirliyor. Kılavuzun yayım ve ilan tarihi doğrulanamadığı için bu davanın süre bakımından durumu değerlendirilemiyor. Süre, Danıştay'ın dosyayı inceleyeceği ön şartlardan biri olarak gündeme gelebilir.

Dilekçenin hangi mahkemeye verilmesi gerektiği ve Danıştay'ın bu davada ilk derece mahkemesi olarak görevli olup olmadığı da bu haberin kaynaklarında doğrulanmış bir madde numarasıyla yer almıyor. Bu nedenle görev konusuna dair bir değerlendirme yapılmıyor.

Yürütmeyi durdurma ne demek?

Dava açmak ile yürütmeyi durdurma kararı almak ayrı şeyler. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinin birinci fıkrası, dava açılmasının dava konusu işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmadığını belirtiyor. Yani OYSS, Danıştay aksine bir karar vermedikçe planlandığı gibi işlemeye devam edebilir.

Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte gerçekleşirse yürütmenin durdurulmasına karar verebilir. Bu karar, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra, gerekçe gösterilerek verilir. Yürütmeyi durdurma kararlarına karşı kanun yolunda itiraz imkânı bulunuyor.

Yürütmeyi durdurma talebinin kabulü, esas hakkındaki sonucu belirlemez. Danıştay talebi reddetse bile dava esas yönünden sürebilir. Tersine, yürütmeyi durdurma kararı verilmesi de iptal kararı anlamına gelmez.

Uygulamada ne değişebilir, kimler ne yapmalı?

Şu aşamada öğretmenler ve okul yönetimleri için bağlayıcı olan, MEB'in yayımladığı kılavuzdur. Danıştay'dan bir yürütmeyi durdurma kararı çıkmadıkça sınav takvimi ve OYSS'nin işleyişi planlandığı biçimde sürecektir. Karar çıkarsa kılavuzun dava konusu hükümlerinin uygulanması askıya alınabilir. Böyle bir durumda MEB'in uygulamaya ilişkin yeni bir duyuru yapması beklenir.

Dava sürecinde sendikanın üyeleri ve diğer öğretmenler için ayrı bir işlem yapma zorunluluğu bulunmuyor. Kılavuz hükümlerine uyum konusunda hukuki yol haritası, Danıştay'ın alacağı karara göre şekillenecek. Kılavuza ya da sistemin işleyişine ilişkin itirazı olan öğretmenler, bağlı oldukları meslek örgütü ya da sendika aracılığıyla bilgi alabilir.

Sıradaki adımlar

Usul bakımından sıradaki aşama, Danıştay'ın dava dilekçesini ön incelemeden geçirmesi ve MEB'den savunma istemesidir. Ardından yürütmeyi durdurma talebi hakkında karar verilir. Esas hakkında karar ise dosyadaki iş yüküne ve yargılamanın seyrine göre daha uzun sürede çıkar. Bu davada henüz bir dosya numarası, duruşma ya da karar bilgisi paylaşılmış değil.