Kanuni Faiz Ne Değişti? Reeskont Oranının Yüzde 80'i Esas Alındı

Sözleşmede faiz oranı belirlenmemiş alacaklarda uygulanan kanuni faiz, 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesinin yeniden düzenlenmesiyle sabit oran yerine Merkez Bankası reeskont oranına bağlandı. Mevzuat.gov.tr'deki madde metni, düzenlemenin 7589 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle yapıldığını gösteriyor. Değişikliğin gerekçesi, Anayasa Mahkemesi'nin maddeyi sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri yönünden iptal eden kararı.

Yeni formül ne diyor?

Mevzuat.gov.tr'de yayımlanan güncel metne göre, miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş hâllerde kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden yıllık olarak hesaplanıyor.

Metinde bir de yıl ortası düzeltmesi var. 30 Haziran günkü reeskont oranı önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa, yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanıyor. Böylece oran, yıl içinde sert dalgalanan piyasa koşullarını belirli bir gecikmeyle izleyebiliyor.

Anayasa Mahkemesi kararı ve yürürlük tarihi

Haberler.com'un aktardığına göre Anayasa Mahkemesi, kanuni faiz düzenlemesini iptal etti. Kararın gerekçesinde, kuralın enflasyon karşısında alacağın değer kaybını telafi eden bir mekanizma içermediği ve bu nedenle mülkiyet hakkına aykırı olduğu belirtiliyor. Karar sayısı E.2024/24, K.2025/164 ve karar tarihi 22 Temmuz 2025 olarak anılıyor. Kararın Resmî Gazete'de 1 Aralık 2025 tarihinde yayımlandığı ve iptal hükmünün dokuz ay sonra, 1 Eylül 2026'da yürürlüğe girdiği aktarılıyor. Bu tarihler, kanun değişikliklerini derleyen ikincil kaynaklara ve paylaşıma dayanıyor. Resmî Gazete sayfası ile karar metni bu taramada doğrudan görülemedi.

Anka Haber'in aktardığına göre Mahkeme, gümrük vergilerinde kanuni faiz uygulamasını da benzer bir enflasyon gerekçesiyle Anayasa'ya aykırı buldu. İki karar, sabit faiz oranlarının yüksek enflasyon ortamında alacaklıyı koruyup korumadığı sorusunun yargı önünde ciddiye alındığını gösteriyor.

Yasama organı, iptalin yürürlüğe girmesiyle hukuki boşluk doğmaması için maddeyi yalnızca sözleşme dışı borçlarla sınırlı tutmadı, tümüyle yeniden yazdı. Bu yüzden değişiklik haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme alacaklarının yanı sıra faizin kanuni orana bağlandığı diğer alacakları da ilgilendiriyor.

Bugün oran ne kadar?

Önceki dönemde kanuni faiz, 2024 tarihli bir Cumhurbaşkanı Kararı'yla belirlenen yıllık yüzde 24 üzerinden uygulanıyordu. Yeni formülde işlem şöyle yapılıyor: TCMB'nin reeskont oranının 20 Aralık 2025'ten itibaren yüzde 38,75 olduğu Bloomberg HT'nin haberinde yer alıyor. Bu oranın yüzde sekseni yüzde 31 ediyor. Örneğin 100.000 liralık bir alacağa bir yıllık basit faiz hesabında 31.000 lira faiz işler. Faiz dönemleri oran değişikliklerine göre bölündüğünde sonuç değişebilir.

Dikkat edilmesi gereken nokta, 30 Haziran kuralı. Bazı kaynaklar 30 Haziran 2026'daki reeskont oranının yüzde 38,75 olarak sabit kaldığını, yani ikinci yarı için ayrı bir oranın devreye girmediğini belirtiyor. Bir kaynak ise farklı bir rakam veriyor ve bu rakam büyük olasılıkla avans oranıyla karıştırılmış. TCMB'nin 30 Haziran tarihli resmî tablosu bu taramada doğrudan kontrol edilemedi. Hesap yapacakların güncel oranı Merkez Bankası'nın resmî tablosundan teyit etmesi gerekiyor.

Bir başka belirsizlik de değişiklik tarihinde. Mevzuat.gov.tr'deki madde notu 16 Temmuz 2026 tarihini gösterirken, bazı kaynaklar 7589 sayılı Kanun'un Resmî Gazete'de 31 Temmuz 2026'da yayımlandığını yazıyor. Bu fark Resmî Gazete kaydıyla netleşmeden kesin bir yürürlük tarihi vermek doğru olmaz.

Hukuki çerçeve ve uygulamada ne değişir?

Kanuni faiz, faizin sözleşmeyle belirlenmediği ve Türk Borçlar Kanunu ya da Türk Ticaret Kanunu gereği faiz ödenmesi gereken durumlarda devreye giriyor. Temerrut faizi de sözleşmede ayrıca kararlaştırılmamışsa bu orana bağlanıyor. Paylaşıma göre ticari işlerde Merkez Bankası avans faiz oranının daha yüksek olması hâlinde o oranın istenebildiği belirtiliyor, ancak ilgili madde metni bu taramada doğrulanamadı. Kıdem tazminatı, ücret, yabancı para ve kamu alacaklarındaki ayrı faiz rejimlerinin sürdüğü de aynı kaynakta yer alıyor; bu bilgi de resmî metinden doğrulanmadı.

Derdest dosyalarda eski ve yeni rejimin hangi döneme uygulanacağına ilişkin açıklamalar da hukuk sitelerindeki yorumlara dayanıyor. Resmî metinden doğrulanmadığı için burada kesin bir geçiş kuralı olarak aktarılmıyor. Faiz dönemlerinin ve oranının hangi tarihlerde değişeceğini yargılamayı yürüten mahkeme belirleyecek.

Alacaklılar ve borçlular ne yapmalı?

Dava ya da icra takibi açacak alacaklıların faiz türünü (kanuni, temerrut, ticari avans) ve başlangıç tarihini talepte açıkça belirtmesi, hesabın sonradan tartışma konusu olmasını önlüyor. Faiz başlangıcı haksız fiilde ve sebepsiz zenginleşmede alacağın niteliğine göre değişiyor. Faizi dönemlere bölerek hesaplamak ve Merkez Bankası'nın güncel oran tablosunu esas almak gerekiyor.

Borçlular açısından ise sözleşmede oran yazılıysa bu düzenleme yerine sözleşme hükmü uygulanıyor. Sözleşme yoksa ya da oran belirtilmemişse yeni formül esas alınıyor. Kamuya ilişkin alacaklarda ayrı kanun hükümleri bulunduğundan, her alacak türü için ilgili mevzuatın ayrıca kontrol edilmesi gerekiyor.