Piyasa Manipülasyonu Suçu Soruşturmalarında 404 Kişiye Adli İşlem

Adalet Bakanı Akın Gürlek, 21 Ekim 2026 günü saat 18.45'te X hesabından, sermaye piyasalarındaki manipülatif işlemlere ilişkin soruşturmaların güncel dökümünü paylaştı. Açıklamaya göre bugüne kadar 404 kişi hakkında adli işlem yapıldı, 88 şüpheli tutuklandı. Bu yazıda açıklanan veriler, tedbirlerin hukuki anlamı ve sürecin bundan sonraki aşamaları ele alınıyor.

Bakanın açıkladığı rakamlar

Gürlek'in paylaşımına göre soruşturmalar kapsamında 404 kişi hakkında adli işlem yapıldı. Bunlardan 88'i tutuklandı, 26'sı gözaltına alındı, 195'i hakkında adli kontrol tedbiri uygulandı. Firari durumdaki 42 şüphelinin yakalanması için çalışmaların sürdüğü belirtildi.

Paylaşımda mali tedbirlere de yer verildi. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 351 gerçek kişi ve 102 tüzel kişi hakkında banka hesaplarının dondurulması, mal varlıklarına el konulması ve taşınmaz devirlerinin engellenmesi yönünde karar verdiği bildirildi. Açıklamada bu tedbirlerin amacı, soruşturma konusu mal varlıklarını korumak ve mali hareketleri denetim altında tutmak olarak ifade edildi.

Bu sayıların dağılımı, hangi soruşturma dosyalarını kapsadığı ve hangi tarih aralığını yansıttığı paylaşımda ayrıntılandırılmadı. Rakamlar bağımsız bir kaynakta da doğrulanamadı. Bu nedenle haber, açıklamayı resmî bir bildirim olarak aktarıyor.

Önceki açıklamalarla karşılaştırma

Gürlek, Eylül ayında da benzer bir döküm vermişti. O açıklamada 217 şüpheli hakkında işlem yapıldığı, 56 şüphelinin tutuklandığı ve 88 şüpheliye adli kontrol uygulandığı belirtilmişti. Başka bir açıklamada ise belirli bir tarih aralığındaki fonlara ilişkin olarak 46 tüzel kişi, 18 fon ve 42 gerçek kişinin mal varlığının dondurulduğu, 37 şüpheli hakkında yurt dışına çıkış yasağı uygulandığı aktarılmıştı.

Bu rakamlar arasında doğrudan bir ilişki kurulamıyor. Kapsam ve tarih farkı bulunabilir. Basında yer alan haberlere göre 14 Ekim 2026'da Başsavcılık, 109 kişi ve bağlantılı şirketler hakkında mal varlığı tedbiri uygulandığını duyurmuştu. Soruşturmanın önceki aşamaları için fon soruşturmasındaki yeni dalga haberine bakılabilir.

Hukuki çerçeve: Piyasa bozucu eylemler

Sermaye piyasasında fiyatları ya da işlem hacmini yapay biçimde etkilemeye yönelik eylemler, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nda suç ve idari yaptırım konusu olarak düzenlenir. Kanun bu alanda hapis ve adli para cezası öngörür. Soruşturmanın hangi şüpheliye hangi suçlamalarla yürütüldüğü bakanın paylaşımında belirtilmedi, bu nedenle burada madde ve ceza miktarı yazılmıyor.

Soruşturma süreci Ceza Muhakemesi Kanunu'na (5271) göre işler. Savcılık delilleri toplar, şüphelileri dinler, gerekirse tedbir ister. Yeterli şüphe oluştuğuna kanaat getirirse iddianame hazırlar. İddianame mahkemece kabul edilirse yargılama başlar. Bugün açıklanan aşamaların hiçbiri mahkûmiyet anlamına gelmez.

Gözaltı, tutuklama ve adli kontrol arasındaki fark

Açıklamada üç ayrı tedbir türü geçiyor ve bunlar birbirinden farklı işlemlerdir.

Gözaltı, şüphelinin ifadesinin alınması ve işlemlerin yürütülmesi için sınırlı bir süre özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Sonunda şüpheli serbest bırakılabilir, adli kontrolle bırakılabilir ya da tutuklama talebiyle hâkim önüne çıkarılabilir. Tutuklama, ancak kuvvetli şüphe ve tutuklama nedeni bulunması halinde hâkim tarafından verilen bir koruma tedbiridir. Adli kontrol ise tutuklamaya alternatif olarak yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü gibi yükümlülüklerin getirilmesidir. Bu tedbirlerin hiçbiri suçluluğun tespiti anlamına gelmez; yalnızca soruşturmanın ve yargılamanın sağlıklı yürütülmesini amaçlar.

Firari şüpheliler için yakalama kararı çıkarılır. Yakalanan kişi hâkim önüne çıkarılır ve hakkında yeniden tedbir değerlendirmesi yapılır.

Mal varlığı tedbirleri ve TMSF iade hesabı

Banka hesaplarının dondurulması ve taşınmaz devrinin engellenmesi gibi tedbirler, soruşturma konusu varlıkların yargılama bitmeden elden çıkarılmasını önlemeyi hedefler. Bu işlemler ceza muhakemesindeki koruma tedbirleri arasında yer alır. Tedbir uygulananlar, kanunda öngörülen itiraz yollarına başvurabilir ve kararın gerekçesini avukatları aracılığıyla inceleyebilir. Haklarında tedbir uygulanan kişiler ve şirketler, yargılama sonunda hüküm verilene kadar masum sayılır.

Bakanın paylaşımına göre TMSF bünyesinde oluşturulan hesaplara, haksız kazanç sağladığı değerlendirilen gerçek ve tüzel kişilerce iade yapılmaya devam ediyor. Açıklamada iade edilen tutarların ve soruşturma tespitlerinin başsavcılıklarca izlendiği, adli soruşturmanın bununla eş zamanlı sürdüğü belirtildi. Yani paylaşıma göre iade, soruşturmayı durdurmuyor.

Basında yer alan haberlerde iadeye ilişkin farklı rakamlar dolaşıyor. Bir habere göre TMSF'nin Birleşik Fon Bankası'nda açtığı gönüllü iade hesabına 9 kişi toplam 2 milyar 1 milyon 170 bin lira yatırdı. Yeni Şafak'a dayandırılan bir başka habere göre ise 17 kişi başvurdu, 15 kişi iade yaptı. Bu bilgiler resmî olarak teyit edilmedi, aralarındaki fark açıklanmadı. İadenin yargılamadaki hukuki sonucuna ise dosyaya bakan mahkeme karar verir. Benzer bir düzenlemeyi ele alan tasfiye edilen yatırım fonlarına ilişkin kanun teklifi yazımız da konunun mevzuat boyutunu anlatıyor.

Sonraki adımlar ve yatırımcının yolları

Yakın dönemde tutuklu şüpheliler hakkında periyodik tutukluluk incelemeleri yapılacak, firari şüphelilere yönelik arama sürecek, tamamlanan dosyalarda iddianame düzenlenebilecek. İddianame kabul edilirse dosya ağır ceza ya da görevli mahkemede yargılamaya taşınır. Mal varlığı tedbirleri, soruşturma ve yargılama boyunca ya da hâkimin kaldırma kararına kadar sürebilir.

Piyasadaki işlemler nedeniyle zarar gördüğünü düşünen yatırımcılar, başsavcılığa suç duyurusunda bulunabilir ve dava açıldığında kanunda öngörülen koşullarla yargılamaya katılma talebinde bulunabilir. Zararın tazmini için ayrıca hukuk yoluna gidilebilir. Hakkında soruşturma yürütülen ya da tedbir uygulanan kişiler açısından ise savunma hakkı, avukat yardımından yararlanma ve tedbire itiraz imkânı güvence altındadır. Bu süreçlerde ceza hukuku alanında hukuki destek almak, haklarını usulüne uygun kullanmak açısından önem taşır.

Soruşturmanın genişliği ve açıklanan rakamların henüz bağımsız olarak doğrulanamaması nedeniyle, dosyalara ilişkin ayrıntıların iddianame ve mahkeme kayıtlarıyla netleşmesi bekleniyor. SPK cephesindeki gelişmeler için SPK'nın üç yatırım kuruluşunun faaliyetini durdurma kararı haberine de göz atılabilir.