Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü SHY-UK: Uçuş Kontrolünde Ne Değişti?

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün hazırladığı Uydu ve Yer Tabanlı Radyo Seyrüsefer Sistemleri ve Gözetim Sistemleri Uçuş Kontrol Yönetmeliği (SHY-UK), 2 Ekim 2026 tarihli ve 33388 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi. Yönetmelik, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'na dayanıyor ve 2012 tarihli önceki uçuş kontrol yönetmeliğinin yerini alıyor. Düzenleme, sivil havacılıktaki seyrüsefer ve gözetim sistemlerinin uçuş kontrolünün usul ve esaslarını belirliyor.

SHY-UK Yönetmeliği ne zaman ve nerede yayımlandı?

Yönetmelik, 2 Ekim 2026 Cuma günü 33388 sayılı Resmî Gazete'nin Yürütme ve İdare Bölümü'nde, yönetmelikler arasında yayımlandı. Bu tarihli sayıda Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliğinde yapılan değişiklik, nükleer tesislere ilişkin iki yönetmelik değişikliği ve Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nde değişiklik de yer aldı. Haber, birincil kaynak olarak Resmî Gazete'nin yayımlanan metnine dayanıyor. SHGM'nin mevzuat listesinde de yönetmeliğin yayın tarihi 2 Ekim 2026 olarak görünüyor.

Resmî Gazete'deki başlık "Uydu ve Yer Tabanlı Radyo Seyrüsefer Sistemleri ve Gözetim Sistemleri Uçuş Kontrol Yönetmeliği" biçiminde. Sosyal medyada dolaşan kısaltmalı ve daha kısa başlıklar resmî başlıkla birebir örtüşmüyor.

SHY-UK uçuş kontrolünde hangi sistemleri ve kimleri kapsıyor?

Yönetmeliğin 1. maddesine göre amaç; uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemlerinin, gözetim sistemlerinin ve görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrol işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek. Önceki yönetmeliğin adında yalnızca yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri geçiyordu. Yeni düzenlemenin adında uydu tabanlı sistemler ile gözetim sistemleri de yer alıyor.

Kapsam maddesine (m.2) göre yönetmelik, bu sistemlerin uçuş kontrolünü yapmak üzere yetkilendirilmiş ya da yetkilendirilecek tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşları, bir de uçuş kontrol faaliyetlerinde görev alan personeli bağlıyor. Yani yönetmelik doğrudan yolcuya ya da havayolu şirketine değil, uçuş kontrolü hizmetini yürüten kuruluşlara ve çalışanlarına yönelik.

Uçuş kontrolünü kim yapacak, yıllık rapor zorunlu mu?

Türkiye hava sahasında sivil havacılığa hizmet veren sistemlerin uçuş kontrolleri, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş tüzel kişiliğe sahip kurum ve kuruluşlarca yapılacak (m.5). Yetki, kurumun kendisine değil SHGM'nin yetkilendirmesine bağlı.

Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre, yönetmelik kapsamındaki sistemler için bir önceki yılın uçuş kontrol faaliyetlerini kapsayan yıllık uçuş kontrol faaliyet raporu hazırlanacak. Bu süreçte SHY-ATSEP hükümleri de uygulanacak. Raporun biçimi, içeriği ve teslim usulüne ilişkin ayrıntılar için yönetmelik metninin ilgili hükümlerine bakmak gerekiyor.

Eski uçuş kontrol yönetmeliği yürürlükten kalktı mı, yeni yönetmelik ne zaman geçerli?

Evet, eski yönetmelik yürürlükten kalktı. SHY-UK'nin 26. maddesi, 15 Eylül 2012 tarihli ve 28412 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yer Tabanlı Radyo Seyrüsefer Sistemleri Uçuş Kontrol Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldırıyor. SHGM'nin yürürlükten kalkan mevzuat listesinde de eski yönetmeliğin kaldırılma tarihi 2 Ekim 2026 olarak yazılı.

Yönetmelik, 27. maddeye göre yayımı tarihinde, yani 2 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. Hükümleri Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütüyor (m.28). Yönetmeliğin dayanakları arasında 2920 sayılı Kanun'un 27, 30, 41 ve 143. maddeleri ile ICAO Ek-10 ve Ek-14 sayılıyor (m.3). Geçiş dönemine ilişkin hükümlerin ayrıntısı için yönetmeliğin Resmî Gazete'deki tam metni esas alınmalı.

SHY-UK'ye aykırılık hâlinde hangi hükümler gündeme geliyor?

Yönetmelik, hükümlerine aykırı davrananlar için 2920 sayılı Kanun'un 27, 30 ve 143. maddelerindeki hükümlerin uygulanacağını belirtiyor. Yönetmeliğin kendisi yeni bir yaptırım ya da ceza tutarı getirmiyor, kanundaki düzenlemelere atıf yapıyor. Hangi eylemin hangi yaptırıma bağlanacağı kanunun ilgili maddelerine ve SHGM'nin idari işlemine göre belirlenecek. Bu yazıda kanun maddelerinin güncel içeriği tek tek aktarılmıyor.

İdari yaptırım uygulanan bir kuruluş, işlemin niteliğine göre kanundaki ve genel idare hukukundaki yolları kullanabilir. İdari işlemlere karşı yargı yolu, tebliğ tarihinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde açılacak iptal davasıyla işler.

Uçuş kontrol kuruluşları ve personel için bundan sonra süreç nasıl işleyecek?

Uçuş kontrol faaliyeti yürüten ya da yürütmek isteyen kuruluşların SHGM yetkilendirmesini ve yönetmeliğin yeni hükümlerini birlikte değerlendirmesi gerekiyor. Eski yönetmelik 2 Ekim 2026'dan itibaren uygulanmadığı için kuruluşların iç prosedürlerinin ve raporlama düzeninin yeni metne uygun olup olmadığını kontrol etmesi bekleniyor. Uçuş kontrol ekibinde çalışan personelin durumuna ilişkin geçiş hükümleri de yönetmelik metninden okunmalı.

Bugün, 23 Ekim 2026 itibarıyla yapılan taramada, yönetmeliğin sonradan değiştirildiğine ya da yürürlüğünün durdurulduğuna dair bir kayda rastlanmadı. Bu tespit yalnızca SHGM ve mevzuat listeleriyle sınırlı. Yönetmeliğe karşı yargı yoluna gidilip gidilmediği konusunda resmî kaynaklarda bilgi bulunmuyor.