Gelibolu Tarihi Alanı Yönetmeliği Değişti, Doğal Sit Kararları Komisyonda

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı'nda yapılaşmanın denetimine ilişkin yönetmeliğin 10. maddesini değiştirdi. Değişiklik 23 Ekim 2026 Cuma günü 33409 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Düzenleme, Tarihi Alandaki doğal sit alanlarına ilişkin işlemlerin hangi komisyonca ve nasıl yürütüleceğini belirliyor.

Resmî Gazete'de ne yayımlandı?

Yayımlanan metin, 24 Ocak 2015 tarihli ve 29246 sayılı Resmî Gazete'de çıkan "Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanında Yapılaşmanın ve Yapıların Kullanımının Denetimi ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonunun Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik"te değişiklik yapıyor. Değişiklik yönetmeliğin yalnızca 10. maddesine dokunuyor ve iki ayrı işlem içeriyor.

Birincisi, maddenin birinci fıkrasında yer alan "Doğal sitlerin yeniden değerlendirilmesi hususu hariç olmak üzere," ibaresi yürürlükten kaldırıldı. İkincisi, aynı maddenin ikinci fıkrası yeniden yazıldı. Değişikliği Kültür ve Turizm Bakanlığı yaptı, yürütme görevi de Kültür ve Turizm Bakanı'nda.

Yeni ikinci fıkra ne söylüyor?

Yeni fıkraya göre Tarihi Alandaki doğal sit alanlarının tescili, sınır değişiklikleri ve yeniden değerlendirilmesine yönelik iş ve işlemler, 2863 sayılı Kanun'un 7. maddesi hükümleri çerçevesinde Gelibolu Tarihi Alanı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonu tarafından yürütülecek ve karara bağlanacak.

Metin üç alanı birlikte sayıyor: tescil, sınır değişikliği ve yeniden değerlendirme. Birinci fıkradan çıkarılan istisna ibaresi de doğal sitlerin yeniden değerlendirilmesine ilişkin olduğundan, değişiklik bu konuyu yönetmeliğin düzenlediği alanın içine alan bir yapı kuruyor. Maddenin birinci fıkrasının tam metni ve eski ikinci fıkranın içeriği bu haberin dayandığı Resmî Gazete metninde yer almadığı için, eski ile yeni uygulama arasındaki ayrıntılı karşılaştırma burada yapılmıyor.

Komisyon kararları nasıl duyurulacak?

Düzenlemenin usule ilişkin kısmı karar sonrasındaki adımları sıralıyor. Alınan kararlar şu yollarla kamuya duyurulacak:

• Kararlar Resmî Gazete'de yayımlanacak.
• Yönetmelikte geçen Başkanlığın ve Bakanlığın internet sayfalarında bir ay süreyle duyurulacak.
• Kararlar, tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenmek üzere, kadastral bilgileriyle birlikte ilgili tapu müdürlüğüne bildirilecek.

Tapu kütüğünün beyanlar hanesi, taşınmazın mülkiyetini değiştirmeyen ancak taşınmaz üzerindeki kısıtlama ve bilgileri gösteren bölümdür. Doğal sit kararının buraya işlenmesi, taşınmaz üzerinde işlem yapmak isteyenlerin sit durumunu tapu kaydından görebilmesini sağlıyor. Kadastral bilgilerin bildirilmesi, kararın hangi parsel ya da alanı kapsadığının tapu müdürlüğünce belirlenebilmesine hizmet ediyor.

Hukuki çerçeve: 2863 sayılı Kanun ve yönetmelik

Yeni fıkra, işlemlerin dayanağı olarak 2863 sayılı Kanun'un 7. maddesine atıf yapıyor. Bu kanun kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına ilişkin temel mevzuattır. Gelibolu Tarihi Alanı'na özgü yönetmelik ise bu genel çerçeveyi alana uygulamak için komisyonun çalışma usul ve esaslarını belirliyor. Yönetmelik değişikliği, kanunun kendisini değiştirmiyor. Yalnızca alt düzenleme düzeyinde, doğal sit işlemlerinin yürütülmesinin usulünü açıklığa kavuşturuyor.

Yönetmelikler idari işlemlerdir ve genel düzenleyici nitelik taşır. Bu nedenle bir düzenlemenin üst hukuk normlarına aykırı olduğunu düşünenler, idari yargıda iptal davası yoluna başvurabilir. Dava süresi ve yetkili mahkeme konusunda yürürlükteki idari yargılama mevzuatına bakmak gerekir. Bu haberde, doğrulanmamış bir süre ya da madde numarası yazılmamıştır.

Uygulamada ne değişecek, ilgililer ne yapmalı?

Tarihi Alan sınırları içinde taşınmazı bulunan ya da yapılaşma planlayan kişi ve kurumlar için pratik sonuç, doğal sit alanlarına ilişkin kararların izleneceği yerlerin netleşmesidir. Komisyon kararları Resmî Gazete'de yayımlanacak ve Başkanlık ile Bakanlığın internet sayfalarında bir ay boyunca yer alacak. Tapu kaydında da beyanlar hanesine işlenecek. Taşınmaz üzerinde işlem yapmadan önce tapu kaydındaki beyanlar hanesinin ve ilgili komisyon kararlarının kontrol edilmesi bu nedenle önem taşıyor.

Bir komisyon kararına karşı itiraz ya da dava yolu söz konusu olursa, başvuru yolları ve süreleri kararın niteliğine ve yürürlükteki mevzuata göre belirlenir. Karar sahipleri bu konuda ilgili mevzuata ve kararın kendisinde yer alan bilgiye bakmalıdır.

Süreç bundan sonra nasıl işleyecek?

Yönetmelik değişikliği yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği için, yeni fıkrada sayılan işlemler artık bu esaslara göre yürütülecek. Gelibolu Tarihi Alanı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonu, doğal sit alanlarının tescili, sınır değişikliği ve yeniden değerlendirilmesi konusunda toplanıp karar alabilecek. Alınan kararlar duyuru ve tapu bildirimi aşamalarından geçerek kamuya yansıyacak.

Bakanlık bu değişiklik için ayrı bir gerekçe ya da basın açıklaması paylaşmadı. Bu nedenle haber, yalnızca Resmî Gazete'deki yönetmelik metnine dayanıyor.